Libya Parlamentosu Türkiye Anlaşmasını Onayladı, Atina İtiraz Etti

Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında imzalanan deniz yetki alanları mutabakatı, Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisinin onayıyla yeniden uluslararası gündemin merkezine yerleşti. 20 Ekim 2026’da oy birliğiyle alınan kararın ardından Yunanistan itirazlarını Birleşmiş Milletlere taşıdı. Avrupa Birliği de anlaşmaya karşı tutumunu yineledi. Gelişme, Doğu Akdeniz’de deniz yetki alanları ve enerji kaynakları üzerindeki diplomatik rekabeti yeniden gündeme getirdi.

Libya’dan Türkiye ile anlaşmaya onay

Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisi, Bingazi’de gerçekleştirdiği toplantıda Türkiye ile dönemin Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında 27 Kasım 2019’da imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılması mutabakatını oy birliğiyle onayladı.

Meclis, aynı zamanda 2020 yılında mutabakatın onaylanmasını reddeden ve Türkiye ile siyasi ilişkilerin kesilmesini öngören kararlarını da iptal etti. Böylece, uzun süredir tartışma konusu olan anlaşma Libya’nın doğusundaki siyasi kanattan da destek almış oldu.

Ankara açısından gelişme, Libya’nın batısındaki yönetimle kurulan ilişkilerin yanı sıra doğudaki siyasi aktörlerle yürütülen temasların da sonuç vermesi bakımından önem taşıyor. Bununla birlikte, parlamentonun kararı Doğu Akdeniz’deki bütün deniz sınırı anlaşmazlıklarını ortadan kaldırmış değil.

Yunanistan itirazını Birleşmiş Milletlere taşıdı

Libya Parlamentosunun kararına tepki gösteren Yunanistan, diplomatik girişimlerini uluslararası platformlara taşıdı. Yunanistan’ın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Aglaia Balta, Dışişleri Bakanı Giorgos Gerapetritis’in talimatıyla 22 Ekim’de BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’e bir mektup gönderdi.

Atina yönetimi, Türkiye-Libya mutabakatının uluslararası deniz hukukuyla bağdaşmadığını ve Yunan adalarının deniz yetki alanlarına ilişkin haklarını dikkate almadığını savunuyor. Yunanistan’a göre Libya Parlamentosunun onayı, anlaşmanın hukuki niteliğini değiştirmiyor ve üçüncü ülkeler açısından yeni yükümlülükler doğurmuyor.

Yunanistan’ın itirazı, özellikle Doğu Akdeniz’de kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge sınırlarının nasıl belirlenmesi gerektiği konusundaki görüş ayrılıklarına dayanıyor. Türkiye ve Libya ise mutabakatın iki ülkenin karşılıklı hak ve menfaatlerini gözettiğini belirtiyor.

Avrupa Birliği de devreye girdi

Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Libya Parlamentosunun kararının ardından anlaşmaya tepki gösterdi. Von der Leyen, mutabakatın üçüncü ülkelerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini ve uluslararası deniz hukukuyla bağdaşmadığını savunarak Yunanistan ve Güney Kıbrıs ile dayanışma mesajı verdi.

AB’nin açıklaması, konunun yalnızca Türkiye ile Yunanistan arasındaki bir anlaşmazlık olmadığını, Doğu Akdeniz’deki daha geniş diplomatik dengelerle de bağlantılı olduğunu ortaya koydu.

Türkiye tarafında ise Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, 21 Ekim’de yaptığı açıklamada mutabakatın uluslararası hukuka ve hakkaniyet ilkelerine uygun olduğunu bildirdi. Böylece taraflar arasındaki hukuki değerlendirme farklılığı bir kez daha gündeme geldi.

Türkiye-Libya mutabakatı neden önemli?

Türkiye ile Libya arasında 2019’da imzalanan mutabakat, Doğu Akdeniz’de deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin temel anlaşmalardan biri olarak öne çıkıyor. Anlaşma, bölgedeki deniz sınırları, enerji arama faaliyetleri ve kıyı devletlerinin hakları konusundaki tartışmaların önemli bir parçasını oluşturuyor.

Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisinin daha önce karşı çıktığı mutabakatı şimdi onaylaması, Ankara’nın Libya’daki farklı siyasi aktörlerle ilişkileri bakımından yeni bir aşamaya işaret ediyor. Ancak bu gelişmenin sahadaki ve uluslararası hukuk alanındaki sonuçları, tarafların atacağı sonraki adımlara bağlı olacak.

Yunanistan ve Mısır’dan yeni diplomatik adım

Anlaşmanın onaylanmasının ardından Yunanistan ile Mısır, Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarına ilişkin temaslarını da gündeme taşıdı. Reuters’ın 22 Ekim tarihli haberine göre iki ülke, mevcut münhasır ekonomik bölge anlaşmalarını Kıbrıs yönüne doğru genişletme olasılığını görüşüyor.

Atina ve Kahire, Türkiye-Libya mutabakatına uzun süredir karşı çıkıyor. İki ülkenin yeni bir deniz yetki alanı düzenlemesi üzerinde çalışması, Doğu Akdeniz’deki diplomatik rekabetin önümüzdeki dönemde de devam edebileceğine işaret ediyor.

Sonuç olarak, Libya Parlamentosunun onayı Türkiye açısından diplomatik bir gelişme niteliği taşırken Yunanistan ve AB’nin itirazları, mutabakatın uluslararası alandaki tartışmalı konumunu koruduğunu gösteriyor. Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları meselesinde bundan sonraki süreç, diplomatik temaslar ve tarafların hukuki girişimleri üzerinden şekillenecek.