‘Mutlak Butlan’ Nedir? CHP Kurultay Kararı Sonrası Hukuki Kavram Yeniden Gündemde

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi’nin CHP’nin 38. Olağan Kurultayı hakkında “mutlak butlan” gerekçesiyle iptal kararı vermesiyle hukuk terminolojisindeki bu kavram yeniden tartışılmaya başlandı. Kararla birlikte kamuoyunda en çok merak edilen başlıklardan biri de “Mutlak butlan nedir?” sorusu oldu.

Mahkemenin kararında, 4-5 Kasım 2023 tarihlerinde gerçekleştirilen CHP 38. Olağan Seçimli Kurultayı’nın “mutlak butlan” nedeniyle yapıldığı tarihten itibaren geçersiz sayıldığı ifade edildi.

Karar, yalnızca söz konusu kurultayı değil, sonrasında gerçekleştirilen olağan ve olağanüstü kurultaylar ile alınan kararları da hukuki tartışmanın merkezine taşıdı.

Mutlak Butlan Ne Demek?

Hukukta “mutlak butlan”, bir işlemin kuruluş aşamasında taşıdığı ağır ve temel bir hukuka aykırılık nedeniyle başlangıçtan itibaren kesin hükümsüz sayılması anlamına geliyor.

Başka bir ifadeyle işlem, hukuken hiç doğmamış veya geçerli hale gelmemiş kabul ediliyor.

Türk Dil Kurumu’na göre Arapça kökenli “butlan” kelimesi, “batıl olma durumu” anlamına geliyor.

Hukuki tanımda ise, işlemin kurucu unsurları oluşmuş olsa bile geçerlilik için zorunlu şartlardan birinin eksik olması durumunu ifade ediyor.

“Mutlak” kelimesi ise “kayıtsız, şartsız ve kesin” anlamı taşıyor.

Bu nedenle “mutlak butlan”, sonradan düzeltilemeyen ve ağır nitelikteki kesin hükümsüzlük halini tanımlıyor.

Mutlak Butlan ile Nispi Butlan Arasındaki Fark Ne?

Hukukta “butlan” iki temel başlık altında değerlendiriliyor: mutlak butlan ve nispi butlan.

Nispi butlan durumunda işlem, belirli kişiler itiraz etmediği sürece geçerliliğini sürdürebiliyor.

Ancak mutlak butlanda, geçersizlik kamu düzeniyle bağlantılı kabul edildiği için mahkeme bu durumu tarafların talebi olmasa bile resen dikkate alabiliyor.

Bu yönüyle mutlak butlan, sıradan usul eksikliklerinden daha ağır sonuçlar doğurabiliyor.

Sonraki İşlemleri de Etkileyebiliyor

Mutlak butlan kararlarının en dikkat çekici yönlerinden biri de sonraki işlemler üzerindeki etkisi.

Bir işlemin baştan itibaren geçersiz kabul edilmesi halinde, o işleme dayanılarak yapılan sonraki kararlar ve işlemler de hukuki tartışma konusu haline gelebiliyor.

CHP kurultay kararında da mahkeme, 38. Olağan Kurultay’dan sonra yapılan olağan ve olağanüstü kurultaylar ile bu süreçte alınan kararların da aynı değerlendirme kapsamında ele alınabileceğini belirtti.

Kanunlarda Nasıl Düzenleniyor?

Türk Medeni Kanunu’nun 83. maddesi, genel kurul kararlarının iptaline ilişkin hükümleri düzenlerken “yokluk” ve “mutlak butlan” hallerini ayrıca saklı tutuyor.

Öte yandan Siyasi Partiler Kanunu, derneklerle ilgili hükümlerin siyasi partilere de uygulanabileceğini öngörüyor.

Bu nedenle mutlak butlan kavramı yalnızca özel hukukta değil; dernekler, vakıflar ve siyasi partiler açısından da önem taşıyan hukuki başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.