İsrail’de Netanyahu’nun 7 Ekim öncesi uyarıları dikkate alıp almadığı tartışılıyor

İsrail’de Netanyahu’nun 7 Ekim öncesi uyarıları tartışılıyor

İsrail’de Hamas’ın 7 Ekim 2023’te gerçekleştirdiği saldırının öncesinde Başbakan Binyamin Netanyahu’ya çeşitli uyarılar ulaştığı ve bu uyarıların yeterince dikkate alınmadığı yönündeki iddialar yeniden ülke gündeminin önemli başlıklarından biri haline geldi.

Son haftalarda yayımlanan yeni haber ve araştırmalar, saldırıdan önce İsrail yönetimine Hamas’ın olası bir operasyonuna ilişkin farklı kanallardan bilgi ulaştığı iddialarını gündeme taşıdı. Tartışmalar özellikle Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayid Al Nahyan ile Netanyahu arasında geçtiği öne sürülen görüşme ve Mısır’dan geldiği belirtilen uyarılar üzerinde yoğunlaşıyor.

İddiaların yeniden gündeme gelmesi, 7 Ekim saldırısına ilişkin siyasi ve güvenlik sorumluluğu tartışmalarını da beraberinde getirdi.

BAE liderinin Netanyahu’yu uyardığı iddiası

Eylül 2023'te BAE Devlet Başkanı Muhammed bin Zayid'in Netanyahu ile telefon görüşmesi gerçekleştirdiği ve görüşmede Hamas'ın büyük çaplı bir operasyon hazırlığında olduğuna ilişkin uyarıda bulunduğu öne sürüldü.

Haaretz'in yayımladığı araştırmada, görüşmenin saldırıdan yaklaşık 10 gün önce gerçekleştiği ve BAE liderinin Hamas'ın dönemin Gazze sorumlusu Yahya Sinvar'ın büyük bir operasyon hazırlığında olduğuna ilişkin bilgi verdiği iddia edildi. Netanyahu'nun ise tehdidin Gazze yerine Batı Şeria üzerinden gelişebileceğini düşündüğü öne sürüldü.

Daha sonra yayımlanan New York Times kaynaklı haberlerde ise söz konusu uyarının İsrail güvenlik kurumlarının üst düzey yöneticilerine aktarılmadığı iddiası yer aldı. Haberde, Netanyahu'nun 1 Ekim 2023'te güvenlik yetkilileriyle yaptığı toplantıda BAE liderinden geldiği öne sürülen uyarıyı gündeme getirmediği iddia edildi.

Mısır’dan da uyarı geldiği öne sürüldü

Tartışmayı büyüten bir diğer gelişme ise Mısır kaynaklı uyarı iddiası oldu.

The Wall Street Journal tarafından aktarılan bilgilere göre, dönemin Mısır İstihbarat Başkanı Abbas Kamel'in saldırıdan birkaç gün önce Netanyahu'yu doğrudan telefonla arayarak Gazze kaynaklı büyük bir saldırı ihtimaline ilişkin uyarıda bulunduğu öne sürüldü.

Haberde, Mısır tarafının daha önce de İsrail'e çeşitli uyarılar gönderdiği, ancak bunların yeterince dikkate alınmadığı iddia edildi. Netanyahu'nun ofisi ise Kamel ile böyle bir görüşme yapıldığı yönündeki iddiaları reddetti.

Netanyahu iddiaları reddediyor

Netanyahu cephesi ise kendisine saldırı öncesinde kesin ve doğrudan bir saldırı uyarısı ulaştığı yönündeki iddiaları kabul etmiyor.

İsrail Başbakanı daha önce 7 Ekim saldırısının öncesinde kendisine ulaşan istihbaratın niteliği ve güvenlik birimlerinin değerlendirmeleri konusunda farklı açıklamalarda bulunmuştu. Netanyahu, saldırının önlenememesine ilişkin sorumluluğun güvenlik ve istihbarat kurumlarında olduğunu savunurken, kendisinin saldırı konusunda önceden kesin bilgi sahibi olmadığını belirtiyor.

ABD Başkanı Donald Trump da son günlerde yaptığı açıklamada, Netanyahu'nun saldırıyı önceden bildiğine ilişkin iddialara şüpheyle yaklaştığını belirterek, böyle bir bilgisi olması halinde Netanyahu'nun harekete geçeceğini düşündüğünü söyledi.

Eski Şin Bet Başkanı da tartışmanın içinde

7 Ekim öncesindeki uyarılarla ilgili tartışma yalnızca Netanyahu ile bölge ülkeleri arasındaki temaslarla sınırlı değil.

Eski Şin Bet Başkanı Ronen Bar da Netanyahu'nun kendisine yönelttiği suçlamalara tepki gösterdi. Bar, saldırı öncesinde Netanyahu'yu yaklaşan büyük bir tehlikeye karşı uyardığını ve uyarılarının dikkate alınmadığını savundu.

Bar, Netanyahu'nun kendisine yönelik suçlamalarının ardından hukuki yollara başvuracağını açıklarken, saldırı öncesinde hangi bilginin kimlere ulaştığının belgeler ve tanıklıklarla ortaya çıkarılması çağrısında bulundu.

7 Ekim saldırısına ilişkin soruşturma tartışması

İsrail'de tartışmanın önemli başlıklarından biri de 7 Ekim saldırısına ilişkin bağımsız devlet soruşturması oluşturulup oluşturulmaması.

Netanyahu hükümeti, saldırı öncesindeki güvenlik zaaflarının ve saldırı sırasında yaşananların kapsamlı şekilde incelenmesi konusunda farklı bir yaklaşımı savunurken, muhalefet ve saldırıda hayatını kaybedenlerin bazı yakınları devlet düzeyinde bağımsız bir soruşturma komisyonu kurulmasını istiyor.

Yeni uyarı iddialarının ortaya çıkmasıyla birlikte, “Kim ne biliyordu, hangi bilgi ne zaman ulaştı ve bu bilgiler karar mekanizmasına nasıl aktarıldı?” soruları yeniden gündemin merkezine yerleşti.

Tartışmanın merkezinde 7 Ekim öncesindeki istihbarat zinciri var

7 Ekim 2023'te Hamas öncülüğündeki saldırı İsrail'de büyük bir güvenlik krizi oluşturdu. Saldırı sonrasında İsrail güvenlik ve istihbarat kurumlarının hazırlık düzeyi, Gazze'deki gelişmelerin nasıl değerlendirildiği ve saldırı öncesindeki uyarıların nasıl işlendiği uzun süredir tartışılıyor.

Son dönemde ortaya çıkan BAE ve Mısır kaynaklı uyarı iddiaları ise tartışmanın siyasi boyutunu yeniden güçlendirdi. Ancak bu iddiaların tamamı konusunda İsrail makamlarının farklı açıklamaları bulunuyor ve Netanyahu kendisine yönelik suçlamaları reddediyor.

Bu nedenle tartışmanın kesin biçimde sonuçlanması için resmi soruşturma, belgeler ve tanıklıkların tamamının ortaya çıkması önem taşıyor.