Yaşlanma Hızınızı Gözleriniz Ele Veriyor

Tıp dünyasında çığır açacak yapay zeka teknolojileri, insan vücudunun gizli yaşlanma haritasını gözler önüne seriyor. Güney Kore’deki Seul Ulusal Üniversitesi araştırmacıları, gözün arka kısmında bulunan retina dokusunu tarayarak bireylerin biyolojik yaşlanma hızını ölçen devrim niteliğinde bir algoritma geliştirdi. Girişimsel olmayan, hızlı ve acısız bir göz taramasıyla çalışan bu yeni teknoloji; kişilerin takvim yaşı ile hücresel yaşlanma seviyesi arasındaki makası net bir şekilde ortaya koyuyor.

İnsanların kronolojik olarak aynı yaşta olsalar dahi genetik yatkınlıklar, stres düzeyi, beslenme alışkanlıkları ve çevresel etkenler sebebiyle farklı hızlarda yaşlandığı bilinen bir gerçek. Güney Koreli bilim insanlarının "retinal yaş farkı" (RAG) adını verdiği bu teknolojik altyapı, tam da bu biyolojik farkı hassas bir şekilde analiz ediyor.

29 Binden Fazla Göz İnceleme Altına Alındı

Geliştirilen yapay zeka modelinin eğitimi ve test süreci için devasa bir veri tabanından yararlanıldı. Araştırma kapsamında ilk olarak 7 bin 535 kişiye ait toplam 29 bin 530 retina görseli yapay zeka sistemine yüklendi ve modelin kalibrasyonu sağlandı. Ardından sistem, daha önce hiç karşılaşmadığı 7 bin 416 farklı kişiden alınan 14 bin 832 retina tespiti üzerinde sınandı.

Elde edilen sonuçlar bilim dünyasını şaşırttı. Yapay zeka modeli, kişilerin kronolojik yaşını ortalama 2,5 ila 2,7 yıllık oldukça düşük bir sapma oranıyla tahmin etmeyi başardı. Uzmanlar, bu skorun tıp literatüründe daha önce geliştirilen benzer retina algoritmalarına kıyasla çok daha yüksek bir başarı performansına işaret ettiğini vurguladı. Üstelik araştırmayı benzersiz kılan temel unsur, veri setinde sadece sağlıklı gözlerin değil, katarakt veya optik sinir hasarı gibi çeşitli göz hastalıklarına sahip bireylerin görüntülerinin de yer alması oldu.

Sigara ve Diyabet Biyolojik Yaşlanmayı Hızlandırıyor

Çalışmanın detayları incelendiğinde, yüksek retina yaş farkının doğrudan belirli kronik hastalıklar ve yaşam tarzı tercihleriyle paralellik gösterdiği saptandı. Elde edilen bulgulara göre:

• Diyabet: Retina yaş farkında 2,52 yıllık bir artışa neden olarak göz dokusundaki yaşlanmayı en çok tetikleyen unsur oldu.

• Katarakt: Göz arkasındaki netliği etkileyerek 1,86 yıllık bir farkla ilişkilendirildi.

• Sarı Nokta (Makula Dejenerasyonu): Biyolojik yaşlanma göstergesinde 0,60 yıllık sapma yarattı.

• Sigara Kullanımı: Aktif sigara içenlerde 0,50 yıl, geçmişte sigara kullanıp bırakanlarda ise 0,46 yıllık bir ek yaşlanma yükü getirdi.

Araştırma ekibi, katarakt ile kurulan bağlantıda göz içi merceğindeki bulanıklığın görüntü kalitesini etkilemiş olabileceğine dikkat çekerek, bu sonuçların doğrudan bir sebep-sonuç ilişkisi olarak yorumlanmaması gerektiğinin altını çizdi.

Göz Muayenesinde Erken Teşhis Dönemi Başlayabilir

Söz konusu teknolojinin gelecekte klinik muayenelerin rutin bir parçası haline gelmesi hedefleniyor. Sıradan bir göz kontrolü sırasında henüz semptom vermemiş gizli hastalıkların tespit edilmesinde bu modellerin büyük rol oynayacağı öngörülüyor. Ancak bilim insanları temkinli duruşunu koruyor; sistemin bugün için bireysel bir "yaşlanma testi" olarak kullanılması yerine, toplum genelindeki kronik hastalık eğilimlerini izlemede daha faydalı olduğunu ifade ediyor. Teknolojinin güvenilirliğinin yüzde yüz kanıtlanması için bireylerin uzun yıllar takip edilerek diğer biyolojik yaşlanma parametreleriyle karşılaştırılması gerekecek.