Hürmüz Boğazı Krizi Enerji Piyasalarını Sarsıyor: Petrol ve Gaz Fiyatlarında Sert Yükseliş

Orta Doğu’da yükselen jeopolitik tansiyon, küresel enerji piyasalarında güçlü dalgalanmalara neden oldu. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksama, petrol ve doğal gaz fiyatlarını hızlı biçimde yukarı taşıdı.

Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatın sekteye uğraması, enerji arzında ciddi daralma endişelerini beraberinde getirdi. Piyasalarda artan risk algısı, kısa sürede enerji fiyatlarına yansıdı.

Enerji piyasalarındaki tedirginliği artıran bir diğer gelişme ise Katar’dan geldi. Katar Enerji Bakanı Saad bin Şeride el-Kabi’nin, bölgedeki gerilimin sürmesi halinde Körfez ülkelerinin petrol ve gaz üretiminde kesintiye gitmek zorunda kalabileceğine yönelik açıklaması fiyatlardaki yükselişi hızlandırdı.

Petrol fiyatları son yılların en yüksek seviyelerine çıktı

Jeopolitik gelişmelerin etkisiyle petrol piyasasında güçlü bir yükseliş görüldü. 27 Şubat’ta Brent petrol spot piyasada yüzde 2,8 artışla 73 dolar seviyesinden kapanırken, WTI tipi ham petrol yüzde 2,6 yükselerek 67,18 dolara ulaştı.

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarının ardından piyasalarda oluşan risk primi fiyatlara daha sert şekilde yansıdı. Bu gelişmelerin ardından Brent petrol, 2 Mart ile başlayan haftayı yüzde 16,2 artışla varil başına 90,83 dolardan kapattı. Böylece Brent petrol Ekim 2023’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaşmış oldu.

WTI tipi ham petrol ise aynı dönemde yüzde 24,6 değer kazanarak varil başına 88,89 dolara çıktı. Bu seviye yaklaşık 29 ayın zirvesi olarak kaydedildi.

Doğal gaz ve kömür fiyatlarında da yükseliş

Enerji piyasasındaki dalgalanma doğal gaz ve kömür fiyatlarını da etkiledi. Avrupa’nın en büyük doğal gaz ticaret merkezlerinden biri olan Hollanda merkezli Title Transfer Facility (TTF) piyasasında fiyatlar keskin şekilde arttı.

27 Şubat’ta megavatsaat başına 31,96 avro seviyesinde olan nisan vadeli kontratlar, 2 Mart haftasında yüzde 19,9 yükselerek 53,38 avroya çıktı. Bu artışla doğal gaz fiyatları saldırı öncesine göre yaklaşık yüzde 70 yükselmiş oldu.

Kömür piyasasında da benzer bir tablo ortaya çıktı. Asya için referans kabul edilen Newcastle kömür kontratları ton başına 116,90 dolardan 133,80 dolara yükselerek yüzde 10’un üzerinde değer kazandı.

Petrol akışında günlük yaklaşık 19,5 milyon varillik kesinti

Enerji uzmanlarının değerlendirmelerine göre Hürmüz Boğazı’ndaki kesinti, Körfez bölgesinde günlük yaklaşık 15 milyon varil ham petrol ve 4,5 milyon varil rafine ürün akışının durmasına neden oldu.

Bu miktar küresel günlük petrol tüketiminin yaklaşık beşte birine denk geliyor. İhracatın aksamasıyla birlikte petrolün depolama tanklarında ve denizde bekleyen tankerlerde tutulmaya başlandığı belirtiliyor.

Depolama kapasitesi sınırlı olan Irak’ın günlük yaklaşık 4,3 milyon varillik üretiminin önemli bir bölümünü azaltmak zorunda kaldığı tahmin ediliyor. Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan gibi üreticilerin ise mevcut depolama kapasitesinin yalnızca kısa süreli çözüm sağlayabileceği ifade ediliyor.

110 milyar metreküplük LNG arzı risk altında

Hürmüz Boğazı aynı zamanda küresel LNG ticaretinin de en önemli geçiş noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Geçtiğimiz yıl boğaz üzerinden 112 milyar metreküpten fazla LNG sevkiyatı gerçekleştirildi.

Bu miktar dünya LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sine karşılık geliyor. Sevkiyatların büyük bölümünün Asya pazarına yöneldiği belirtilirken, boğazdaki kesintinin küresel piyasada yaklaşık 110 milyar metreküplük gaz arzını riske attığı değerlendiriliyor.

Öte yandan Avrupa Birliği’nde doğal gaz depolarındaki doluluk oranları da dikkat çekiyor. Gas Infrastructure Europe verilerine göre AB genelindeki depoların doluluk oranı yüzde 29,9 seviyesinde bulunuyor.

Uzmanlar, Orta Doğu’daki gerilimin sürmesi halinde enerji fiyatlarında dalgalanmanın devam edebileceği uyarısında bulunuyor.