Fidan, Mekke Anlaşması eleştirilerine NATO örneğiyle yanıt verdi

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na yönelik değerlendirmelerde bulunurken salonda bulunan eski ABD Ankara Büyükelçisi James Jeffrey’ye NATO’nun 5. maddesini sordu. Fidan, yeni kurulan savunma mekanizmasının uzun yıllardır devam eden Yemen krizi üzerinden değerlendirilmesine karşı çıkarak, “Daha yeni başladık” mesajı verdi.

Fidan, New York’ta düzenlenen “100. Yıla Doğru Türkiye-ABD İlişkileri” başlıklı panelde Türkiye-ABD ilişkilerinin yanı sıra bölgesel güvenlik ve Mekke Ortak Savunma Anlaşması hakkında konuştu.

JEFFREY’YE NATO SORUSU

Panel sırasında Fidan’a, Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarının Mekke Anlaşması açısından ilk sınav niteliğinde olup olmadığı ve anlaşmanın bu süreçte nasıl bir performans gösterdiği soruldu.

Fidan, yanıtında salonda bulunan James Jeffrey’ye dönerek NATO’nun 5. maddesini gündeme getirdi. Jeffrey’ye, NATO’nun kolektif savunma mekanizmasının kaç kez işletilmesine tanık olduğunu soran Fidan, aldığı “yalnızca bir kez” yanıtını Mekke Anlaşması'na yönelik değerlendirmelerle ilişkilendirdi.

“DAHA YENİ BAŞLADIK”

Fidan, yeni kurulan bir savunma ittifakının yaklaşık 10 yıllık Yemen krizi üzerinden başarısız olarak değerlendirilmesinin doğru olmayacağını ifade etti.

NATO’nun da uzun geçmişine rağmen 5. maddenin sınırlı sayıda işletildiğine dikkat çeken Fidan, Mekke Anlaşması’nın ise henüz başlangıç aşamasında olduğunu belirterek, “Daha yeni başladık” ifadesini kullandı.

Fidan ayrıca, NATO’nun benzer şekilde “kağıttan kaplan” şeklinde değerlendirilmediğini belirterek yeni savunma mekanizmasına yönelik eleştirilerin erken olduğunu savundu.

MEKKE ANLAŞMASI NASIL İLERLİYOR?

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında ağustos ayında İstanbul’da Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi'nin ilk toplantısı gerçekleştirilmişti.

Toplantıya üç ülkenin dışişleri ve savunma yetkilileri ile askeri yetkilileri katılmış, anlaşmanın uygulanmasına yönelik ilk kurumsal adımlar ele alınmıştı. Fidan daha önce yaptığı açıklamada anlaşmanın bölgede yeni bir güvenlik ve işbirliği mimarisinin oluşturulması sürecini başlattığını belirtmişti.

SUUDİ ARABİSTAN SALDIRILARI GÜNDEMDE

Fidan’ın açıklamalarının arka planında Suudi Arabistan’a yönelik Husi saldırıları da bulunuyor. Saldırıların ardından Mekke Anlaşması’nın ortak savunma mekanizmasının nasıl işleyeceği tartışma konusu olmuştu.

Fidan ise anlaşmanın yeni kurulmuş olması nedeniyle ortaya çıkan gelişmelerin uzun süredir devam eden Yemen kriziyle doğrudan ölçülmesinin erken olduğunu ifade etti.

Öte yandan Mekke Anlaşması kapsamında oluşturulan mekanizmanın kurumsallaşmasına yönelik çalışmaların devam ettiği belirtiliyor. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında gerçekleştirilen ilk komite toplantısında sekretaryanın Suudi Arabistan’da kurulması konusunda da karar alınmıştı.

FİDAN’DAN YENİ SAVUNMA MİMARİSİ VURGUSU

Fidan, Mekke Anlaşması’nın yalnızca üç ülke arasındaki mevcut güvenlik ilişkileri açısından değil, bölgesel güvenlik mimarisinin şekillenmesi bakımından da önem taşıdığını daha önce dile getirmişti.

Anlaşmanın başka ülkelerin katılımına da açık olduğu belirtilirken, katılım şartları ve süreçlerinin mevcut üyelerle yürütülecek görüşmeler sonucunda şekilleneceği ifade edilmişti.

New York’taki son açıklamasında ise Fidan, Mekke Anlaşması’nın gelecekteki işleyişine ilişkin tartışmaların henüz başlangıç aşamasında olduğunu vurgulayarak NATO örneği üzerinden değerlendirmesini sürdürdü.