Çingene Kızı Mozaiğinin Kayıp Parçalarından Biri Daha Türkiye’ye Döndü

Gaziantep’in simgeleri arasında yer alan ve dünya çapında tanınan “Çingene Kızı” mozaiğinin kayıp parçalarından biri daha Türkiye’ye kazandırıldı. ABD’de tespit edilen mozaik panel, yürütülen bilimsel incelemeler ve diplomatik girişimlerin ardından Türkiye’ye getirilirken, eser ilerleyen süreçte Gaziantep’teki Zeugma Mozaik Müzesi’nde ait olduğu büyük kompozisyonla yeniden buluşacak.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, daha önce Türkiye’ye getirilen 12 panelin ardından büyük kompozisyona ait 13’üncü parçanın da ülkeye kazandırıldığını açıkladı. Ersoy, kültürel mirasın korunmasına yönelik çalışmaların kararlılıkla sürdüğünü vurguladı.

ABD’den Türkiye’ye Uzanan Süreç

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yapılan çalışmalarda, Gaziantep’in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti’nin en önemli eserleri arasında gösterilen Çingene Kızı mozaiğine ait bir parçanın ABD’de bulunduğu belirlendi.

Parçanın izine, çevrim içi bir müzayede platformunda satışa sunulmasıyla ulaşıldı. Bilgi, Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay aracılığıyla Bakanlığa iletildi.

Ardından başlatılan bilimsel araştırmalarda, Grenoble Alpes Üniversitesinden Dr. Djamila Fellague tarafından yürütülen incelemelerde panelin büyük mozaik kompozisyonuna ait olabileceği değerlendirildi.

Bilimsel Veriler İadeyi Güçlendirdi

Bakanlık uzmanlarının yaptığı teknik analizlerde panelin kullanılan tessera renkleri, geometrik bordür yapısı, kompozisyon özellikleri ve sökülme izlerinin Zeugma’daki büyük mozaikle önemli benzerlikler taşıdığı ortaya kondu.

Bu veriler doğrultusunda Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi ile temas kuruldu ve Türkiye, bilimsel kanıtlarla birlikte eserin iadesini talep etti.

Sürecin en önemli dayanaklarından biri ise Zeugma Antik Kenti’nin geçmiş yıllarda kaçak kazılara maruz kalmış olması oldu. Ayrıca 2018 yılında ABD Bowling Green Üniversitesinden Türkiye’ye iadesi sağlanan 12 mozaik parçası da hukuki süreci güçlendiren unsurlar arasında yer aldı.

28 Yıl Önce Gün Yüzüne Çıkarılmıştı

Çingene Kızı mozaiğinin yer aldığı dev taban mozaiği, 1998 yılında Zeugma Antik Kenti’nde yürütülen kurtarma kazıları sırasında ortaya çıkarılmıştı.

Yaklaşık 9,25 metreye 13,50 metre boyutlarındaki büyük kompozisyon içinde yer alan ve kamuoyunda “Çingene Kızı” olarak bilinen Maenad başı tasviri, yıllar içinde Gaziantep’in kültürel simgelerinden biri haline geldi.

Dionysos kültüyle ilişkilendirilen eser, bugün yalnızca Türkiye’nin değil, dünyanın da en dikkat çeken mozaik mirasları arasında gösteriliyor.

Son Durak Zeugma Mozaik Müzesi

Amerikan makamlarının soruşturmayı tamamlamasının ardından mozaik panel, Chicago Başkonsolosluğu’na teslim edildi ve Turkish Cargo aracılığıyla Türkiye’ye getirildi.

Ankara’daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne teslim edilen eser, bilimsel ve idari işlemlerin tamamlanmasının ardından Gaziantep’e gönderilecek.

Böylece yıllar önce parçalanan büyük kompozisyonun eksik halkalarından biri daha yerine dönmüş olacak ve Çingene Kızı mozaiği, kayıp parçalarıyla yeniden bütünleşmeye bir adım daha yaklaşacak.