Vatandaşlık maaşında ezber bozuldu! Kira, gıda, enerji… Destekler bölgeye göre değişecek

Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’nde (GETAD) yeni modelin ayrıntıları şekillenmeye başladı. Dar gelirli hanelere yönelik planlanan sistemde, bütün vatandaşlara aynı tür ve miktarda destek verilmesi yerine yaşanılan bölgenin ekonomik şartlarının da dikkate alınması öngörülüyor.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında il ve ilçe bazında etki analizleri gerçekleştiriliyor. Ekim ayında tamamlanması beklenen analizlerin ardından hangi bölgede hangi destek kaleminin öne çıkacağına ilişkin çerçevenin netleşmesi bekleniyor.

Kira, gıda ve enerji desteği farklılaşabilecek

Yeni sistemde sosyal yardımın yalnızca hanenin gelirine göre belirlenmesi yerine, ailenin yaşadığı bölgedeki temel giderlerin de hesaba katılması planlanıyor.

Kira maliyetlerinin yüksek olduğu bölgelerde barınma ve kira desteğinin, kış şartlarının daha ağır geçtiği yerlerde ise enerji ve ısınma yardımlarının öne çıkması gündemde. Gıda harcamalarının hane bütçesinde daha yüksek paya sahip olduğu bölgelerde de gıda desteğinin ağırlık kazanabileceği belirtiliyor.

Bu nedenle farklı illerde yaşayan hanelerin aynı ihtiyaçlara sahip olmadığı yaklaşımı üzerinden yeni bir destek modeli oluşturulması hedefleniyor. Hangi il veya ilçede hangi destek kaleminin uygulanacağına ilişkin kesin liste ise henüz açıklanmış değil.

Sadece gelire bakılmayacak

GETAD kapsamında desteklenecek hanelerin belirlenmesinde yalnızca toplam gelir dikkate alınmayacak. Hanedeki 17 yaş altındaki çocukların sayısı, anne ve babanın durumu, engellilik ve yaşlılık gibi unsurların da değerlendirmeye alınması planlanıyor.

Sistemin temel hedefi, gelir seviyesi belirli bir eşik altında kalan hanelerin gelirini belirlenen seviyeye tamamlayacak daha kapsamlı bir sosyal destek yapısı oluşturmak.

2027’de Türkiye genelinde uygulanması hedefleniyor

GETAD kapsamında pilot çalışmaların 2026 yılında başlatıldığı, sistemin ise 2027 yılında Türkiye genelinde yaygınlaştırılmasının hedeflendiği belirtiliyor.

Ancak sistem kapsamında hanelere ne kadar ödeme yapılacağı, kesin gelir sınırının ne olacağı ve başvuruların hangi tarihte başlayacağı henüz netleşmiş değil. Bu ayrıntıların yürütülen çalışmalar, bütçe süreci ve gerekli düzenlemelerin ardından kesinleşmesi bekleniyor.

Düşük gelirli haneler için yeni model

Yeni sistemle birlikte sosyal yardımların daha fazla hane odaklı hale getirilmesi amaçlanıyor. Gelir durumu ile birlikte ailenin yapısı ve yaşadığı bölgenin ekonomik koşullarının birlikte değerlendirilmesi planlanıyor.

Böylece sosyal desteklerin, hanelerin karşı karşıya kaldığı temel giderlere göre farklılaştırılması hedefleniyor. Sistemin kapsamı ve uygulanma şartları ise çalışmalar tamamlandıktan sonra netleşecek.