Türkiye'nin Gelir Seviyesi En Düşük 5 Şehri Hangileri?

Türkiye'nin en fakir şehirleri hangileri? TÜİK'in il bazında açıkladığı kişi başına Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) verileri, şehirler arasındaki ekonomik farkı gözler önüne serdi. Son açıklanan 2024 verilerine göre kişi başına ekonomik üretimin en düşük olduğu il Şanlıurfa olurken, Ağrı, Van, Muş ve Bitlis de listenin son sıralarında yer aldı.

Türkiye genelinde kişi başına GSYH 2024 yılında 503 bin 76 TL olarak hesaplandı. Ancak listenin alt sıralarındaki şehirlerde rakam Türkiye ortalamasının oldukça gerisinde kaldı.

1. Şanlıurfa

Listenin ilk sırasında, başka bir ifadeyle kişi başına GSYH'nin en düşük olduğu il olarak Şanlıurfa yer aldı.

Şanlıurfa'da kişi başına GSYH 2024 yılında 188 bin 144 TL seviyesinde gerçekleşti. Dolar bazında hesaplandığında rakam yaklaşık 5 bin 731 dolar oldu.

Tarım açısından Türkiye'nin en önemli üretim merkezlerinden biri olan Şanlıurfa'da geniş tarım arazileri ve genç nüfus dikkat çekiyor. Ancak kentte oluşturulan ekonomik değerin yüksek nüfusa bölünmesi kişi başına GSYH rakamını aşağı çekiyor.

2. Ağrı

Türkiye'de kişi başına GSYH'nin en düşük olduğu ikinci il Ağrı oldu.

Kentte kişi başına düşen GSYH 194 bin 660 TL olarak hesaplandı. Dolar bazında kişi başına ekonomik üretim yaklaşık 5 bin 930 dolar seviyesinde kaldı.

Ağrı ekonomisinde tarım ve hayvancılık önemli yer tutarken sanayi üretiminin sınırlı olması kentin ekonomik yapısında belirleyici unsurlardan biri.

Van üçüncü sırada

Listenin üçüncü sırasında Doğu Anadolu'nun önemli merkezlerinden Van bulunuyor.

TÜİK verilerine göre Van'da kişi başına GSYH 203 bin 49 TL olarak gerçekleşti. Bu rakam dolar bazında yaklaşık 6 bin 185 dolara karşılık geliyor.

Van; ticaret, turizm, hizmet sektörü ve hayvancılığın yanı sıra İran sınırındaki konumuyla bölgesel ticaret açısından önemli bir potansiyele sahip. Buna rağmen kişi başına ekonomik üretim Türkiye ortalamasının oldukça altında seyrediyor.

4. Muş

Türkiye'nin kişi başına ekonomik üretimi en düşük şehirlerinden biri de Muş.

2024 verilerine göre Muş'ta kişi başına düşen GSYH yaklaşık 230 bin TL seviyesinde gerçekleşirken dolar bazındaki değer yaklaşık 7 bin 16 dolar oldu.

Geniş tarım alanlarına sahip kentte tarım ve hayvancılık ekonomik faaliyetlerin önemli bölümünü oluşturuyor. Sanayi ve yüksek katma değerli üretimin sınırlı kalması ise ekonomik göstergelere yansıyor.

5. Bitlis

Listenin beşinci sırasında Bitlis bulunuyor.

Bitlis'te kişi başına düşen GSYH yaklaşık 232 bin TL, dolar bazında ise yaklaşık 7 bin 63 dolar seviyesinde gerçekleşti.

Tarım ve hayvancılığın yanı sıra Tatvan ve Van Gölü çevresindeki ticaret, ulaşım ve turizm faaliyetleri şehir ekonomisine katkı sağlıyor.

En düşük gelirli 5 şehir

Kişi başına GSYH'nin dolar karşılığı dikkate alındığında Türkiye'nin son 5 ili şöyle sıralanıyor:

1. Şanlıurfa – 5.731 dolar
2. Ağrı – 5.930 dolar
3. Van – 6.185 dolar
4. Muş – 7.016 dolar
5. Bitlis – 7.063 dolar

Türkiye ortalamasının aynı dönemde 15 bin 325 dolar seviyesinde bulunması, şehirler arasındaki ekonomik üretim farkının boyutunu da ortaya koyuyor.

Neden Doğu ve Güneydoğu şehirleri öne çıkıyor?

Listenin tamamının Doğu ve Güneydoğu Anadolu'daki şehirlerden oluşması dikkat çekiyor.

Sanayi yatırımlarının Türkiye'nin batısında yoğunlaşması, yüksek katma değerli üretimin dağılımı, istihdam olanakları, nüfus yapısı ve şehirlerin ekonomik faaliyetlerinin çeşitliliği bölgesel farklılıkların oluşmasında etkili oluyor.

Bununla birlikte listedeki şehirlerin tarım, hayvancılık, turizm, enerji ve sınır ticareti gibi alanlarda önemli ekonomik potansiyelleri bulunuyor.

“En fakir şehir” ifadesine dikkat

Kişi başına GSYH rakamları şehirde yaşayan insanların ortalama maaşını veya kişisel servetini doğrudan göstermiyor.

Bu veri, il sınırları içerisinde bir yılda oluşturulan ekonomik değerin nüfusa bölünmesiyle hesaplanıyor. Bu nedenle Şanlıurfa'nın kişi başına GSYH'de son sırada olması, kentte yaşayan herkesin Türkiye'nin diğer şehirlerindeki insanlardan daha yoksul olduğu anlamına gelmiyor.

Hanehalkı geliri, yaşam maliyeti, işsizlik, servet dağılımı ve yoksulluk oranları dikkate alındığında farklı sıralamalar ortaya çıkabilir.

Türkiye'nin en fakir şehri hangisi?

Kişi başına GSYH kriteri esas alındığında Türkiye'nin ekonomik üretimi en düşük ili Şanlıurfa oldu.

Şanlıurfa'yı Ağrı, Van, Muş ve Bitlis takip etti. Veriler aynı zamanda Türkiye'nin doğusu ile sanayi üretiminin yoğunlaştığı batı bölgeleri arasındaki ekonomik farklılıkları bir kez daha ortaya koydu.