Türkiye Genelindeki Barolardan Yapay Zeka Uyarısı: “Savunma Hakkı Yapay Zekaya Devredilemez”

Türkiye genelinde 75 baro, yargı süreçlerinde yapay zeka kullanımına yönelik tartışmaların artması üzerine dikkat çeken bir ortak açıklama yayımladı. Açıklamada, savunma hakkının hiçbir şekilde yapay zekaya devredilemeyeceği vurgulanırken, hukuki süreçlerin insan muhakemesi ve vicdani değerlendirme temelinde yürütülmesi gerektiğinin altı çizildi.

Adalet Bakanı’nın son dönemde dile getirdiği “yargıda yapay zeka kullanımı” ve “hukuki süreçlere erişimde dijital destek” projeleri, barolar tarafından yakından takip ediliyor. Ancak yayımlanan metin, bu yaklaşımın yargı sisteminin temel güvenceleri üzerinde ciddi etkiler doğurabileceği endişesini gündeme taşıdı.

Savunma Hakkı Temel Güvence

Baroların ortak metninde, adil yargılanma hakkının yalnızca teknik bir süreç olmadığına dikkat çekildi. Savunma hakkının etkin kullanımı, bağımsız ve tarafsız yargı önünde en temel güvence olarak tanımlandı.

Açıklamada, bu güvencelerin zayıflamasının yalnızca bireysel hakları değil, aynı zamanda toplumun yargıya duyduğu güveni de doğrudan sarsacağı ifade edildi.

“Avukatlık Yetkisi Devredilemez”

Metinde, Avukatlık Kanunu’na da atıf yapılarak avukatlık mesleğinin kamu hizmeti niteliği taşıdığı ve yargının kurucu unsurlarından biri olduğu hatırlatıldı.

Hukuki mütalaa verme, dava takibi ve savunma süreçlerinin yalnızca avukatlar tarafından yürütülebileceği belirtilirken, bu yetkinin yapay zekaya devredilmesinin hukuki açıdan mümkün olmadığı vurgulandı.

Yapay Zeka Hukukun Yerini Alamaz

Barolar, hukuki süreçlerin yalnızca veri işleme faaliyetinden ibaret olmadığını belirtti. Her davanın kendine özgü koşullar barındırdığı ve bu süreçlerin vicdani değerlendirme ile şekillendiği ifade edildi.

Açıklamada, “hak arama hürriyeti ve savunma dokunulmazlığı algoritmik sınırlarla daraltılamaz” denilerek, yapay zekanın hukuki karar süreçlerinde belirleyici rol üstlenmesine karşı çıkıldı.

Dijitalleşme Araç Olmalı, Amaç Değil

Teknolojik gelişmelere tamamen karşı olunmadığı da metinde açıkça ifade edildi. Ancak dijitalleşmenin, yargının yerine geçen bir sistem değil, yargı süreçlerini destekleyen bir araç olarak konumlandırılması gerektiği belirtildi.

Barolar, “yapay zeka hakim” ya da “yapay zeka avukat” gibi yaklaşımların hukuk mantığıyla bağdaşmadığını ve eşit derecede sakıncalı olduğunu dile getirdi.

75 Barodan Ortak Tepki

Türkiye’nin dört bir yanından toplam 75 baronun imzasını taşıyan açıklamada, savunma makamının zayıflatılmasına yönelik her türlü girişime karşı hukuki ve kurumsal mücadelenin sürdürüleceği ifade edildi.

Barolar, yargının kalitesinin ancak bağımsız mahkemeler önünde güçlü savunma ile sağlanabileceğini vurgulayarak, reformların bu yönde yapılması gerektiğini belirtti.