Mardin Midyat'ta Yol Çalışmasında Tarihi Keşif: 1300 Yıllık Süryanice Yazıtlar Ortaya Çıktı!

Mardin’in tarih ve kültür kokan ilçesi Midyat, arkeoloji dünyasında büyük heyecan yaratan tesadüfi bir keşfe ev sahipliği yaptı. Midyat Belediyesi ekipleri tarafından kırsal Ortaca Mahallesi'nde yürütülen sıradan bir parke taşı döşeme çalışması, bölgenin karanlıkta kalmış yüzlerce yıllık geçmişine ışık tuttu. İş makineleriyle zemin düzeltme işlemleri yapıldığı esnada toprak altından çıkan devasa taşları fark eden işçiler durumu hemen yetkililere bildirdi. İlk etapta 11, ardından yakın çevrede 2 olmak üzere toplam 13 adet yazıtlı tarihi taş blok jandarma ve müze müdürlüğü ekiplerince koruma altına alındı. uzmanların yaptığı derinlemesine incelemeler ise buluntuların değerini katladı.

Kayıp Mor Aday Kilisesi'nin İzleri Bulundu

Olay yerine intikal eden Mardin Müze Müdürlüğü uzmanları ve Süryologlar, taş bloklar üzerinde yer alan yazıları titizlikle inceledi. Yapılan güncel incelemeler neticesinde, bulunan taş blokların 4. veya 5. yüzyılda inşa edildiği bilinen ancak zamanla yerle bir olan Süryani Mor Aday Kilisesi'ne ait olduğu saptandı. Tarihi arşivler tarandığında, ünlü seyyah Gertrude Bell'in 1911 yılındaki fotoğraf koleksiyonunda bu kiliseye ait görsellerin bulunduğu, sözlü tarih çalışmalarına göre ise kilise kalıntılarının 1960'lı yıllara kadar köyde kısmen görülebildiği anlaşıldı.

En Eski Yazıt Tam 1300 Yıllık: MS 722!

Uzman Süryolog Adem Coşkun ve müze ekiplerinin analizlerine göre, taşların üzerindeki kitabeler Süryanice'nin kadim Estarngoelo formuyla kaleme alınmış. İlk belirlemelerde 12. ve 14. yüzyıl aralığı tahmin edilse de yapılan detaylı epigrafik çözümlemeler takvimi çok daha geriye çekti. Kitabeler arasında saptanan "1083 Yunan Yılı" ibaresinin, miladi takvimde Milattan Sonra 722 yılına tekabül ettiği belirlendi. Bu durum, ele geçirilen taşların tam 1300 yıllık bir geçmişe sahip olduğunu ve bölgede şu ana kadar ulaşılan en eski Süryanice yazıt unvanını aldığını ortaya koydu.

Din Adamlarının Mezar Taşları ve Gizemli "Muşe"

Ortaya çıkarılan 13 taş bloğun önemli bir kısmının aslında antik mezar taşları olduğu anlaşıldı. Süryani geleneklerine göre, vefat eden yüksek rütbeli din adamları kilise bahçelerine veya iç mekanlarındaki özel bölmelere defnediliyordu. Çözümlenen kitabelerde; bölgede görev yapmış Gabriel, Daniel, Şimuel ve Saliba gibi dönemin saygın din adamlarının isimlerinin geçtiği görüldü. Taşlar üzerindeki bir diğer büyüleyici detay ise, bu anıtsal yazıtları taşın üzerine nakşeden antik ustanın imzasının bulunması oldu. Kitabelerdeki ince işçiliğin "Muşe" isminde bir taş ustası tarafından gerçekleştirildiği tescillendi.

Mahalle Muhtarı: "Yaşlılarımız Kilise Olduğunu Söylerdi"

Yaşanan tarihi anları aktaran Ortaca Mahallesi Muhtarı Edip Aslan, köy sakinleri olarak büyük bir gurur ve şaşkınlık içinde olduklarını belirtti. Muhtar Aslan, "Midyat Belediyemizin yol ve parke çalışmaları esnasında yer altından bu devasa taşlar çıktı. Bizim köyümüzün yaşlıları, zamanında buralarda çok eski bir kilise olduğundan hep söz ederlerdi ama biz gözümüzle görmemiştik. Taşların üzerindeki o eski yazıları ve şekilleri fark edince kazıyı durdurup hemen yetkililere haber verdik. Şu an tüm köy halkı olarak çok heyecanlıyız" dedi. Güvenli bir şekilde yerinden sökülen anıtsal bloklar, detaylı restorasyon süreçleri ve sergileme işlemleri için Mardin Müzesi'ne taşındı.