Konya Seydişehir’de esnafın zil geleneği dikkat çekiyor

Konya’nın Seydişehir ilçesinde bulunan tarihi Arasta Çarşısı, yıllardır sürdürülen ilginç bir gelenekle dikkat çekiyor. Çarşı esnafı, çay saati geldiğinde birbirini tek tek çağırmak yerine eski bir zil kullanıyor. Zilin sesi duyulduğu anda esnaf, eline bardağını alıp çayın hazırlandığı noktaya gidiyor.

Yaklaşık dört yıl önce başlayan uygulama, zaman içerisinde çarşının kendine özgü geleneklerinden biri haline geldi. Esnafın günlük iş yoğunluğu içerisinde kısa bir mola vermesine vesile olan zil, aynı zamanda çarşıdaki dayanışma ve sohbet ortamını da canlı tutuyor.

Çay hazır olduğunda zil çalıyor

Arasta Çarşısı’nda kullanılan zil, eski bir yayık makinesinin üzerine yerleştirilmiş durumda. Çarşı esnafından biri çayını demlediğinde zili çalıyor.

Zilin sesini duyan diğer esnaf ise ne olduğunu anlamak için dışarı çıkıyor. Zamanla bu sesin “çay hazır” anlamına geldiğini öğrenen esnaf, artık zilin çalmasını bekliyor.

Zil duyulduğunda iş yerlerinden çıkan esnaf, bardaklarını alarak çayın bulunduğu noktada bir araya geliyor. Böylece gün içerisinde kısa da olsa birlikte vakit geçirme imkanı buluyorlar.

Dört yıl önce başladı, gelenek haline geldi

Uygulamayı yaklaşık dört yıl önce başlatan 52 yaşındaki berber Hüseyin Öğüt, önceden çay hazırlandığında esnafı tek tek dolaşarak çağırdıklarını anlattı.

Bu yöntemin zaman kaybettirmesi üzerine farklı bir çözüm düşündüğünü belirten Öğüt, bahçesinde bulunan çan şeklindeki eski zili çarşıya getirdi.

İlk kez zili çaldığında diğer esnafın ne olduğunu anlamak için dışarı çıktığını belirten Öğüt, ardından bunun çay çağrısı olduğunu söylediklerini aktardı.

O günden sonra zil, çarşıdaki esnafın kendi arasındaki adeta haberleşme aracına dönüştü.

Zili duyan bardağını alıp geliyor

Çarşıda zilin çalması artık esnaf açısından alışılmış bir durum. Sesi duyanlar, çay saatinin geldiğini anlayarak iş yerlerinden çıkıyor.

Yoğun iş temposu nedeniyle gün içerisinde uzun süre bir araya gelemeyen esnaf, bu gelenek sayesinde kısa bir mola vererek sohbet ediyor. Çay etrafında yapılan konuşmalar ise çarşıdaki komşuluk ve esnaf dayanışmasının sürmesine katkı sağlıyor.

Bu yönüyle basit bir çay çağrısı olarak başlayan uygulama, zaman içerisinde Arasta Çarşısı'nın günlük yaşamının bir parçası haline geldi.

Zili merak edip çalanlara sürpriz var

Çarşıdaki zil yalnızca esnafı çaya çağırmıyor. Eski yayık makinesi, üzerindeki çocuk ayakkabıları ve zil, çarşıdan geçen vatandaşların da dikkatini çekiyor.

Merak edip zili çalanları ise farklı bir gelenek bekliyor.

İddiaya göre, bir ziyaretçinin zili merak ederek çalmasının ardından esnaf, bu kişinin çay ısmarlaması gerektiğine karar verdi. O günden sonra zili meraktan çalan kişilere esnafın çay ısmarlatması, yazısız bir kurala dönüştü.

“Merak eden çay söylüyor”

Zilin ziyaretçiler açısından adeta küçük bir sürprize dönüştüğünü belirten Hüseyin Öğüt, merak edip çanı çalanlara esnafın çay ısmarlattığını ifade etti.

Çarşıdan geçen bazı kişilerin zili görünce dayanamayarak çaldığını anlatan Öğüt, ardından geleneği öğrendiklerinde şaşırdıklarını ve çoğunun çay ısmarlamayı kabul ettiğini söyledi.

Böylece zil, hem esnafın kendi arasındaki çay buluşmalarının hem de çarşıya gelen ziyaretçilerin dahil olduğu küçük bir sohbetin başlangıcı oluyor.

Tarihi çarşıda geleneksel dayanışma

Seydişehir'in tarihi Arasta Çarşısı'ndaki bu uygulama, teknolojinin hakim olduğu günlük yaşamda dikkat çeken geleneklerden biri olarak öne çıkıyor.

Telefonla mesajlaşmak veya birbirini tek tek aramak yerine eski bir zilin kullanılması, çarşının kendine özgü atmosferini de güçlendiriyor. Zilin sesiyle bir araya gelen esnaf, hem çayını içiyor hem de günün yoğunluğu içerisinde kısa bir sohbet molası veriyor.

Yaklaşık dört yıldır devam eden gelenek, Arasta Çarşısı'nda esnaf arasındaki dayanışmanın renkli bir sembolü olarak varlığını sürdürüyor.