Konya Gökhöyük'te 5 bin yıllık insan yüzü kabartmalı küp bulundu

Konya'nın Seydişehir ilçesinde yer alan Gökhöyük arkeolojik kazı çalışmalarında, Erken Tunç Çağı'na tarihlendirilen 5 bin yıllık son derece ünik bir küp gün ışığına çıkarıldı. Gökhöyük'ün merkezindeki kazılarda bulunan devasa küpün üzerindeki insan silueti, Anadolu yaban keçisi ve hayat ağacı kabartmaları bölgenin tarihi ve inanç kültürü hakkında çok önemli ipuçları sunuyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının yürüttüğü proje kapsamındaki çalışmalarda ulaşılan bu tarihi eser, arkeoloji dünyasında büyük heyecan yarattı.

Gökhöyük'teki arkeolojik araştırmaların geçmişi 1950'li yıllara dayanıyor. James Mellaart tarafından keşfedilen höyükte, 2002 yılında Devlet Su İşlerinin sulama kanalı projesi yürüttüğü sırada tesadüfen bazı tarihi eserler bulunmuş ve çalışmalar durdurulmuşti. 2002-2005 yılları arasında Konya Müze Müdürlüğü öncülüğünde yapılan kurtarma kazılarının ardından çalışmalara uzun süre ara verilmişti. 2020 yılına gelindiğinde ise Kültür ve Turizm Bakanlığının izinleriyle Selçuk Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Prehistorya Ana Bilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Ramazan Gündüz başkanlığında kazılar yeniden başlatıldı.

Bilinçli Olarak Ters Çevrilip Bırakılmış

Höyüğün F8 Açması olarak adlandırılan merkez bölgesinde bulunan dev küp, arkeologlar için büyük bir sürpriz oldu. Yaklaşık 120 santimetre yüksekliğe ve 1 metre ağız genişliğine sahip olan küpün 800 ila 1000 kilogram arasında malzeme depolama kapasitesi bulunuyor. Kazı Başkanı Doç. Dr. Ramazan Gündüz, küpün bulunma şeklinin oldukça dikkat çekici olduğunu belirterek, normal şartlarda dik durması gereken kabın bilinçli bir şekilde ters çevrildiğini ve bu alanın özenle terk edildiğini ifade etti. Gündüz, kazı alanının sivil bir konut mu yoksa kutsal bir mekan mı olduğunu belirlemek için çalışmaların sürdüğünü ekledi.

Törenlerde ve Özel Ritüellerde Kullanılıyordu

Küpün üzerinde yer alan zengin bezemeler ve gövdesindeki 5 adet taşıma kulpu, bu eserin günlük işlerden ziyade dini törenlerde ve özel seremonilerde kullanıldığını gösteriyor. Küpün ağız kısmında yer alan kaş, göz ve burun kabartmalarıyla bir insan silueti oluşturulmuş durumda. Gözün hemen altında bulunan hayat ağacı figürü ile ağaca tırmanan iki Anadolu yaban keçisi kabartması ise kadim toplulukların bereket ve yaşamın devamlılığına olan inancını simgeliyor. Uzmanlar, kabartmalarda tasvir edilen bereket ögelerinin üst kısımdaki yaratıcı figürü tarafından korunduğunun sembolize edildiğini ve eserin Erken Tunç Çağı dönemine tarihlendiğini belirtiyor.

Kazı projesi, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün Geleceğe Miras Projesi desteklerinin yanı sıra Konya Büyükşehir Belediyesi ve Seydişehir Belediyesinin katkılarıyla hız kazandı. Keşifle ilgili açıklamalarda bulunan Seydişehir Belediye Başkanı Hasan Ustaoğlu, Gökhöyük kazılarının bölgenin tarihini aydınlatmak açısından büyük bir öneme sahip olduğunu vurgulayarak, kazı ekibine belediye olarak her türlü desteği vermeye devam edeceklerini bildirdi.