İsrail basınında IMEC endişesi: Türkiye güzergâhı değiştirebilir

Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) üzerinden yürütülen bölgesel rekabet yeniden gündeme geldi. İsrail basını, Türkiye'nin diplomatik girişimlerle ticaret koridorunun İsrail üzerinden geçmesini engellemeye çalıştığını ve güzergâhın değişmesi ihtimalinin Tel Aviv yönetiminde endişeye yol açtığını öne sürdü. Tartışmanın merkezinde ise Hindistan'ı Orta Doğu üzerinden Avrupa'ya bağlaması planlanan projenin hangi ülkelerden geçeceği ve bölgesel ticarette hangi aktörlere avantaj sağlayacağı bulunuyor.

İsrail'de yayın yapan Kanal 13 televizyonunun haberine göre Türkiye, IMEC güzergâhının İsrail yerine farklı bir rota üzerinden şekillenmesi için ABD nezdinde diplomatik temaslar yürütüyor. Haberde, Mısır'ın Süveyş Kanalı gelirleri nedeniyle, Suriye'nin ise kendi limanlarının projeye dâhil edilmesi hedefiyle gelişmeleri yakından takip ettiği belirtildi.

İsrail basınında yer alan değerlendirmeler, projenin yalnızca ulaştırma ve ticaret yatırımı olarak görülmediğini, aynı zamanda ülkelerin bölgesel ekonomik ve stratejik konumlarını etkileyebilecek bir girişim olarak değerlendirildiğini ortaya koyuyor.

İsrail neden IMEC konusunda endişeli?

İsrail'in kaygısının merkezinde, Hindistan ile Avrupa arasındaki ticaret akışında önemli bir geçiş noktası olma ihtimali bulunuyor. Mevcut IMEC planında İsrail'in Hayfa Limanı, Asya'dan gelen yüklerin Avrupa'ya ulaştırılmasında kritik bir bağlantı noktası olarak öne çıkıyor.

İsrail basınında yayımlanan haberde, eski İsrail Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Giora Eiland'ın değerlendirmelerine de yer verildi. Eiland, IMEC'in İsrail'i devre dışı bırakan bir güzergâhla hayata geçirilmesi durumunda ülkesinin lojistik ve stratejik avantajlarının zayıflayabileceğini savundu.

İsrail Limanları Şirketi Yönetim Kurulu Başkanı Hezi Halavia da ülkedeki bürokratik süreçlerin projenin ilerlemesini yavaşlatabileceğine dikkat çekti. İsrail'deki bazı uzmanların değerlendirmelerinde, alternatif güzergâhların daha hızlı geliştirilmesi hâlinde Tel Aviv'in küresel ticaret bağlantılarındaki rolünün azalabileceği görüşü öne çıkıyor.

Ancak projenin güzergâhının kesin olarak değiştirildiğine ilişkin bir karar bulunmuyor. Gündemdeki tartışmalar, mevcut planın geleceğine yönelik diplomatik ve stratejik değerlendirmelerden oluşuyor.

IMEC projesi nedir, hangi ülkelerden geçiyor?

Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru, Eylül 2023'te Yeni Delhi'de düzenlenen G20 Zirvesi sırasında duyuruldu. Proje; Hindistan, Orta Doğu ve Avrupa arasında deniz ve demir yolu bağlantıları oluşturmayı, ticareti kolaylaştırmayı ve lojistik altyapıyı geliştirmeyi hedefliyor.

Girişimin başlangıçta açıklanan güzergâhında Hindistan'dan deniz yoluyla Birleşik Arap Emirlikleri'ne ulaşılması, ardından demir yolu bağlantılarıyla Suudi Arabistan ve Ürdün üzerinden İsrail'in Hayfa Limanı'na geçilmesi öngörülüyor. Buradan Avrupa'ya deniz yoluyla bağlantı kurulması planlanıyor.

Projede taşımacılığın yanı sıra enerji ve dijital bağlantı altyapısının geliştirilmesi de hedefler arasında yer alıyor. IMEC'in hayata geçirilmesi durumunda ülkeler arasındaki ticaretin kolaylaştırılması, lojistik maliyetlerin azaltılması ve alternatif ulaşım bağlantılarının oluşturulması amaçlanıyor.

Bununla birlikte projenin ilerlemesi; bölgesel siyasi ilişkiler, güvenlik koşulları, finansman, altyapı yatırımları ve katılımcı ülkeler arasındaki koordinasyon gibi birçok faktöre bağlı bulunuyor.

Türkiye alternatif güzergâh arayışında

Türkiye, Asya ile Avrupa arasındaki ticaret bağlantılarında coğrafi konumunu öne çıkaran projeler üzerinde çalışıyor. Irak üzerinden Türkiye'ye ve buradan Avrupa'ya uzanması planlanan Kalkınma Yolu Projesi ile Suriye ve Ürdün üzerinden Körfez bölgesine bağlanabilecek demir yolu hatları, bu çerçevede gündeme gelen seçenekler arasında bulunuyor.

Türkiye açısından alternatif güzergâhların geliştirilmesi, yalnızca taşımacılık gelirleriyle sınırlı bir konu değil. Limanların, demir yollarının ve kara yolu bağlantılarının birbirine entegre edilmesi, ülkenin uluslararası lojistik ağlarındaki rolünü güçlendirebilir.

Bölgedeki gelişmeler, Türkiye ile Suudi Arabistan arasında ulaştırma bağlantılarının geliştirilmesine yönelik temasları da öne çıkarıyor. Suriye ve Ürdün'ü kapsayabilecek demir yolu bağlantılarının ilerletilmesi, Körfez ülkeleri ile Avrupa arasındaki kara taşımacılığında yeni seçenekler oluşturabilir.

Ancak Türkiye üzerinden geliştirilebilecek alternatiflerin IMEC'in güzergâhını doğrudan değiştireceği kesinleşmiş değil. Bu seçeneklerin hayata geçirilmesi için ülkeler arasında anlaşmaların yapılması, altyapı yatırımlarının tamamlanması ve ticari açıdan uygulanabilir güzergâhların oluşturulması gerekiyor.

Suriye ve Mısır da hesaplarını yapıyor

IMEC tartışması yalnızca Türkiye ve İsrail arasındaki rekabetten ibaret değil. Bölgedeki diğer ülkeler de uluslararası ticaret yollarının geleceğiyle yakından ilgileniyor.

İsrail basınındaki habere göre Mısır, IMEC'in gelişmesiyle Süveyş Kanalı üzerinden elde ettiği gelirlerin etkilenebileceği ihtimalini dikkate alıyor. Süveyş Kanalı, Asya ile Avrupa arasındaki deniz ticaretinin en önemli geçiş noktalarından biri olduğu için alternatif güzergâhların gelişmesi Mısır açısından ekonomik önem taşıyor.

Suriye ise yeniden yapılanma sürecinde ulaştırma altyapısını geliştirmeyi ve bölgesel ticaret bağlantılarında daha etkin rol üstlenmeyi hedefleyebilecek ülkeler arasında bulunuyor. Haberde, Suriye'nin güzergâhın Hayfa yerine kendi limanlarıyla bağlantı kurmasını istediği aktarıldı.

Suriye üzerinden oluşturulabilecek bir hattın başarısı, ülkenin demir yolu ve liman altyapısının durumu kadar güvenlik koşullarına ve gerekli finansmanın sağlanmasına da bağlı olacak.

Bölgesel ticarette rekabet büyüyor

IMEC ile Türkiye'nin desteklediği alternatif ulaştırma projeleri, Asya ile Avrupa arasındaki ticaretin hangi güzergâhlardan yürütüleceğine ilişkin daha geniş bir rekabetin parçası olarak değerlendiriliyor.

Deniz taşımacılığında yaşanan güvenlik sorunları, bölgesel çatışmalar ve kritik geçiş noktalarındaki riskler, ülkeleri farklı bağlantı yolları üzerinde düşünmeye yöneltiyor. Demir yolu ve kara yolu projeleri bu nedenle yalnızca ekonomik yatırım değil, aynı zamanda tedarik zincirlerinin güvenliği açısından da önem taşıyor.

Türkiye'nin Kalkınma Yolu ve olası bölgesel demir yolu bağlantıları, Körfez ülkelerini Türkiye üzerinden Avrupa'ya bağlayabilecek alternatifler arasında bulunuyor. IMEC ise Hindistan'dan başlayarak Körfez üzerinden İsrail ve Avrupa'ya ulaşan çok modlu bir bağlantı ağı oluşturmayı amaçlıyor.

Bu projeler arasında rekabetin nasıl şekilleneceği, yalnızca siyasi açıklamalarla değil, yatırım kararları, altyapı çalışmaları, ticari anlaşmalar ve güzergâhların maliyetleriyle belirlenecek.

IMEC'in geleceğini hangi gelişmeler belirleyecek?

İsrail basınında gündeme getirilen güzergâh tartışması, bölgesel ticaret projelerinin siyasi ilişkilerden bağımsız ilerleyemediğini bir kez daha ortaya koyuyor. Türkiye'nin diplomatik girişimlerine ilişkin iddialar ve alternatif güzergâh arayışları, projenin geleceğine yönelik belirsizlikleri artırıyor.

Buna karşılık IMEC'in tamamen rafa kaldırıldığına veya güzergâhın resmen değiştirildiğine ilişkin kesinleşmiş bir karar bulunmuyor. Projenin geleceğinde Hindistan, Körfez ülkeleri, Avrupa ve bölgedeki diğer aktörlerin tercihleri belirleyici olacak.

Önümüzdeki dönemde diplomatik temaslar, ulaştırma anlaşmaları ve altyapı yatırımları yakından izlenecek. Türkiye'nin alternatif bağlantı yollarını ne ölçüde hayata geçireceği ve IMEC'in mevcut güzergâhının korunup korunmayacağı, bölgesel ticaret dengeleri açısından önemini koruyor.