İKİ GÜNEŞİN ARASINDA BİR ŞEHİR: KONYA

Mevlânâ ve Şems’i yeniden düşünmek…

Bazı şehirler vardır; yalnızca sokakları, meydanları, taşları ve yapılarıyla var olmaz. Onların bir ruhu vardır. Yüzyıllar geçse de o ruh, bir çeşmenin başında, eski bir taşın üzerinde, kubbenin altında, bir kitabın satırlarında insanın karşısına çıkar. Konya da böyle bir şehirdir. Tarihin içinden bugüne yürüyen, sustuğunda bile çok şey anlatan kadim bir şehir…

Geçtiğimiz günlerde yazar Bahri Kılınçel’in “İki Güneş Bir Şehir: Mevlânâ ve Şems” adlı romanı üzerine kendisiyle uzun ve derinlikli bir söyleşi gerçekleştirdim. Söyleşinin ardından zihnimde tek bir düşünce vardı: Mevlânâ’yı ve Şems’i anlatmak, aslında yalnızca iki büyük şahsiyeti anlatmak değildir. Onları anlamaya çalışmak; insanı, hakikati, arayışı, yalnızlığı ve Anadolu’nun mayasını anlamaya çalışmaktır.

Kılınçel’in romanını farklı kılan en önemli taraflardan biri, hikâyeyi yalnızca Mevlânâ ile Şems’in Konya’da buluştuğu noktadan başlatmaması. Belh’ten başlayan, Tebriz’e, Bağdat’a, Şam’a, Larende’ye ve nihayet Konya’ya uzanan çileli yolları romanın geniş ufkuna taşıyor. Böylece okuyucu yalnızca bir buluşmanın değil, o buluşmayı mümkün kılan uzun bir yolculuğun izini sürüyor.

Çünkü hiçbir büyük karşılaşma tesadüf değildir.

İnsan bazen bir şehre gider; fakat aslında kendisine doğru yürür. Bazen bir insanla karşılaşır; fakat o karşılaşma kendi içindeki kapıları açar. Mevlânâ ile Şems’in buluşması da böylesi bir karşılaşmadır. İki insanın yan yana gelişi gibi görünür; fakat ardında insanın hakikati arama serüveni vardır.

Bahri Kılınçel, Şems’i yalnızca gizemli bir derviş olarak değil; sorgulayan, korkusuz, hakikatin peşinden yürüyen ve gerektiğinde yalnızlığı göze alan bir insan olarak ele alıyor. Mevlânâ’nın dönüşümünü ise yalnızca tarihî olayların içinde değil, insan ruhunun derinliklerinde arıyor.

Romanın bir başka dikkat çekici yönü, tarihle tasavvufu hayal gücüyle buluşturması. Rüyalar, işaretler, semboller ve iç yolculuklar romana farklı bir atmosfer kazandırıyor. Ancak burada önemli olan, hayalin tarihin önüne geçmemesi. Kılınçel’in ifadesiyle fantastik unsurlar, tarihî gerçekleri değiştirmek için değil, onların manevi boyutunu görünür kılmak için kullanılıyor.

Ve Konya…

Romanın içinde yalnızca bir şehir değil, adeta yaşayan bir karakter gibi karşımıza çıkıyor.

Alaeddin Tepesi, Selçuklu Sarayı, İnce Minareli Medrese, Mevlânâ Dergâhı… Bugün önünden geçip gittiğimiz mekânların bir zamanlar hangi büyük hikâyelere şahitlik ettiğini düşündüğümüzde, şehrin taşlarının bile dile geldiğini hissediyoruz.

Belki de bu yüzden Konya’da Mevlânâ’yı okumak başka, Mevlânâ’yı Konya’da düşünmek bambaşka…

Kılınçel’le konuşurken şunu bir kez daha fark ettim: Tarih, yalnızca geçmişte yaşanıp bitmiş olayların toplamı değildir. Tarih, bugünün insanına kendisini anlatan büyük bir hafızadır. Edebiyat ise o hafızanın sessiz kalan yerlerine ses verir.

“İki Güneş Bir Şehir” tam da bu noktada önem kazanıyor.

Bu romanı okuyanların yalnızca Mevlânâ ile Şems’in hikâyesini değil, kendi içlerindeki yolculuğu da sorgulayacaklarına inanıyorum. Çünkü insanın en uzun yolu, bir şehirden diğerine değil; kendisinden kendisine yaptığı yoldur.

Söyleşimizin ardından Sayın Bahri Kılınçel’e teşekkür ederek ayrıldım. Sonra kendimi kadim Konya’nın sokaklarına bıraktım.

Bir süre yürüdüm…

Ve düşündüm:

Belki de bazı şehirler okunmaz; hissedilir.

Bazı kitaplar bitmez; insanın içinde devam eder.

Bazı karşılaşmalar ise tarihte kalmaz; yüzyıllar sonra bile insanın kalbine dokunur.

Mevlânâ ile Şems’in hikâyesi de böyle…

İki güneşin ışığı yüzyıllardır Konya’nın taşlarına vuruyor. Asıl mesele, o ışığın bugün bizim içimizi aydınlatıp aydınlatmadığında…

Haber Merkezi: ŞERİFE BOZOĞLAN EKER