IBAN Mağdurlarına Umut Olacak Düzenleme! Cezalarda Yeni Dönem Başlıyor

Kamuoyunda “IBAN mağdurları” olarak bilinen ve dolandırıcılık dosyalarında yalnızca banka hesabı, kartı veya ödeme aracı bilgilerini kullandırdığı gerekçesiyle ağır cezalarla karşı karşıya kalan kişiler için 12. Yargı Paketi’nde yeni bir düzenleme gündeme geldi.

TBMM Adalet Komisyonu görüşmeleri sırasında verilen önergeyle, Türk Ceza Kanunu’nun 158. maddesine yeni bir fıkra eklenmesi kabul edildi. Düzenleme henüz yasalaşmadı; teklifin kesinleşmesi için TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilmesi ve Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor.

IBAN Mağdurları İçin Yeni Dönem

Düzenlemeye göre, dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçlarında kişinin suça katkısı yalnızca banka hesabı, kredi kartı, ödeme aracı ya da hesap kullanımına yarayan bilgileri başkasına vermekle sınırlı kalırsa, verilecek cezada yarı oranında indirim uygulanabilecek.

Bu kapsamda mahkemeler, sanığın yalnızca hesabını kullandırıp kullandırmadığını, mağdurla doğrudan iletişim kurup kurmadığını, dolandırıcılığı planlayıp planlamadığını ve para trafiğinde aktif rol alıp almadığını ayrı ayrı değerlendirecek.

Ceza İndirimi Herkesi Kapsamayacak

Yeni düzenleme, dolandırıcılık suçunu ortadan kaldırmıyor ve genel af anlamına gelmiyor. Sadece suça katkısı sınırlı olan kişiler bakımından ceza indirimi öngörüyor.

Buna göre, hesabını veya kartını başkasına veren kişinin dolandırıcılık organizasyonunda aktif rol alması, mağduru kandırması, para trafiğini yönetmesi, başkalarını hesap açmaya yönlendirmesi ya da suçtan elde edilen geliri organize etmesi halinde indirimden yararlanması beklenmiyor.

Basit Ve Nitelikli Dolandırıcılık Dosyalarını Kapsıyor

Düzenlemenin TCK 158. maddeye eklenmesi beklenirken, uygulamada yalnızca nitelikli dolandırıcılık dosyaları değil, TCK 157’de düzenlenen basit dolandırıcılık suçları bakımından da sonuç doğurabileceği değerlendiriliyor.

Mevcut uygulamada banka hesabı veya kartı kullanılan kişiler, çoğu zaman dosyada asıl dolandırıcılarla aynı kapsamda yargılanabiliyor. Yeni düzenlemenin amacı ise asıl failler ile suça sınırlı şekilde katkı sağlayan kişileri birbirinden ayırmak.

Mahkemeler Sanığın Rolünü İnceleyecek

Düzenleme yasalaşırsa, mahkemeler dolandırıcılık dosyalarında sanığın olay içindeki rolünü daha ayrıntılı şekilde değerlendirecek.

Bu kapsamda şu sorular önem kazanacak:

Sanık mağdurla doğrudan iletişime geçti mi?

Hileli davranışı bizzat gerçekleştirdi mi?

Banka hesabını veya kartını bilinçli şekilde mi kullandırdı?

Hesaba gelen paradan menfaat elde etti mi?

Paranın suçtan geldiğini biliyor muydu?

Parayı kim çekti veya kime aktardı?

Eylem sadece hesap veya kart kullandırmakla mı sınırlı kaldı?

Sanık organize yapı içinde aktif görev aldı mı?

Bu değerlendirmelerin ardından kişinin indirimden yararlanıp yararlanamayacağı belirlenecek.

Kesinleşmemiş Dosyalar İçin Yeni Yargılama Süreci

Düzenlemenin geçici maddeyle birlikte uygulanması halinde, kanun yürürlüğe girmeden önce ceza alan ancak dosyası istinaf ya da temyiz aşamasında bulunan kişiler bakımından dosyaların yeniden ilk derece mahkemesine gönderilmesi gündeme gelebilecek.

Bu durumda mahkeme, sanığın yalnızca IBAN, hesap veya kart kullandırıp kullandırmadığını yeniden inceleyecek. Şartlar oluşursa cezada yarı oranında indirim uygulanabilecek.

Cezası Kesinleşenler İçin Uyarlama Başvurusu

Düzenleme yasalaşırsa, cezası kesinleşmiş kişiler için de uyarlama yargılaması yolu önem kazanacak. Yalnızca IBAN veya kart kullandırdığı gerekçesiyle ceza alan hükümlüler, yeni düzenlemeden yararlanmak için mahkemeye başvurabilecek.

Mahkeme, dosyayı yeniden değerlendirerek hükümlünün suça katkısının sadece hesap veya ödeme aracı kullandırmakla sınırlı olup olmadığını inceleyecek. Şartlar oluşursa cezada indirim uygulanabilecek.

Etkin Pişmanlık İhtimali De Gündemde

Düzenleme kapsamında dosyası yeniden ele alınan kişiler için mağdur zararının giderilmesi de önem taşıyacak. Zararın karşılanması halinde etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanma ihtimali doğabilecek.

Ancak bu süreçte her dosyanın kendi şartlarına göre değerlendirileceği, otomatik tahliye ya da otomatik ceza indirimi uygulanmayacağı belirtiliyor.

Bu Bir Af Düzenlemesi Değil

12. Yargı Paketi’nde yer alan IBAN düzenlemesi, genel af veya özel af niteliği taşımıyor. Dolandırıcılık suçu ortadan kaldırılmıyor, nitelikli dolandırıcılığa cezasızlık getirilmiyor.

Düzenlemenin temel amacı, dolandırıcılık suçunun asıl failleri ile yalnızca hesabını, kartını veya ödeme aracını kullandıran kişilerin aynı cezai ağırlıkta değerlendirilmesinin önüne geçmek.

Hukukçular, düzenlemenin yasalaşması halinde binlerce dosyada sanıkların olay içindeki rolünün yeniden tartışılabileceğini belirtiyor. Kesin sonuç ise teklifin TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilmesi ve Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından netleşecek.