Hürmüz Boğazı’nda Kritik Gelişme: Çinli Gemiye ABD Müdahalesi İddiası

Hürmüz Boğazı’nda gerilim yeniden yükselirken, ABD güçlerinin Çin bağlantılı olduğu belirtilen bir gemiye uyarı yaptıktan yalnızca birkaç dakika sonra müdahale ettiği iddiası gündeme geldi. Bölgedeki çatışmalar nedeniyle ticari gemi trafiği son derece düşük seviyelere inerken, yaşanan son gelişme uluslararası deniz taşımacılığı açısından yeni bir kriz ihtimalini gündeme taşıdı.

Ancak olayla ilgili en kritik nokta, geminin statüsü ve saldırının ayrıntıları konusunda farklı bilgilerin bulunması. Bu nedenle “Çinli gemi ABD tarafından vuruldu” ifadesinin, olayın tüm ayrıntıları bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmadan kesinleşmiş bir bilgi olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.

Hürmüz Boğazı'nda son haftalarda ABD ve İran arasındaki çatışmalar nedeniyle ticari gemiler büyük risk altında. Reuters verilerine göre 10 Eylül'de boğazdan yalnızca yedi gemi geçerken, savaş öncesindeki günlük ortalama geçiş sayısı yaklaşık 125 seviyesindeydi.

Hürmüz'de gemi trafiği dibe vurdu

Dünyanın en önemli enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki hareketlilik, bölgedeki savaş nedeniyle dramatik biçimde azaldı.

Reuters'ın 15 Eylül tarihli verilerine göre pazartesi günü boğazdan yalnızca dört emtia gemisi geçti. Bir önceki gün bu sayı 10'du. Savaş öncesindeki günlük ortalamayla karşılaştırıldığında düşüş son derece dikkat çekici.

Bu tablo, yalnızca bölgedeki gemi sahiplerini ve mürettebatı değil, dünya enerji piyasalarını da doğrudan etkiliyor.

Hürmüz Boğazı'nın uzun süre güvenli şekilde kullanılamaması halinde petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatlarında ciddi aksamalar yaşanabileceği belirtiliyor.

ABD gemilere yönelik korumayı değiştirdi

Washington yönetimi de boğazdaki risklerin artması üzerine ticari gemilere yönelik askeri koruma politikasında değişikliğe gitti.

Financial Times'ın aktardığı bilgilere göre ABD, Hürmüz'den geçen tankerler için hava savunma korumasını günün belirli saatleriyle sınırlandırmaya başladı. Gemilerin belirlenen zaman aralıklarında geçiş yapması teşvik edilirken, kararın bölgedeki artan saldırılar ve yüksek operasyon maliyetleriyle bağlantılı olduğu bildirildi.

Bu gelişme, ticari gemilerin Hürmüz'den geçişinin artık yalnızca ticari bir karar olmaktan çıktığını ve askeri güvenlik planlamasının da önemli hale geldiğini gösteriyor.

Daha önce de Çin bağlantılı gemiler hedef olmuştu

Hürmüz çevresinde Çin bağlantılı gemilerin çatışmaların ortasında kalması yeni bir durum değil.

Mayıs ayında Çin, mürettebatında Çin vatandaşlarının bulunduğu bir tankerin Hürmüz Boğazı'nda saldırıya uğramasının ardından açıklama yapmıştı. Pekin, olayda Çinli mürettebat arasında can kaybı yaşanmadığını bildirmiş ve bölgedeki ticari gemilerin güvenliği konusunda endişelerini dile getirmişti. Söz konusu tanker Marshall Adaları bayrağı taşıyordu.

Çin yönetimi daha önce de Hürmüz Boğazı'ndaki askeri müdahalelerden duyduğu rahatsızlığı açıklamıştı. Pekin, uluslararası deniz taşımacılığının güvenli ve engelsiz şekilde sürdürülmesi çağrısında bulunuyor.

ABD ile İran arasında deniz savaşı büyüyor

Hürmüz Boğazı'ndaki son olaylar, ABD ile İran arasındaki çatışmanın deniz alanına giderek daha fazla taşındığını gösteriyor.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, eylül ayının başında İran'a ait üç ham petrol tankerinin vurulduğunu açıklamıştı. ABD, saldırıların İran Devrim Muhafızları'nın Amerikan savaş gemilerine yönelik füze saldırılarının ardından gerçekleştirildiğini bildirdi.

İran tarafı ise ABD'nin bölgedeki askeri faaliyetlerine karşılık vereceğini açıklamayı sürdürüyor. Böylece Hürmüz çevresindeki ticari gemiler, iki ülke arasındaki askeri hesaplaşmanın ortasında kalıyor.

Çin açısından kritik bir eşik

Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler Çin açısından da büyük önem taşıyor. Çünkü Asya'nın en büyük enerji ithalatçılarından biri olan Çin, Körfez bölgesinden gerçekleştirilen petrol ve enerji sevkiyatlarının önemli bir bölümüne bağımlı.

Bu nedenle Çin bağlantılı bir ticari geminin ABD operasyonları nedeniyle hedef olması veya geçişinin engellenmesi, Washington ile Pekin arasındaki mevcut jeopolitik gerilime yeni bir boyut ekleyebilir.

Ancak mevcut veriler, söz konusu olayın Çin ile ABD arasında doğrudan yeni bir askeri çatışma anlamına geldiğini söylemek için yeterli değil.

Gözler Hürmüz'deki yeni gelişmelerde

Hürmüz Boğazı'ndaki kriz büyürken İran yönetimi de geçiş yapan gemilere yönelik kuralları sertleştiriyor.

Reuters'ın 14 Eylül tarihli haberine göre İran'ın Boğaz İdaresi, kuralları ihlal ettiği öne sürülen 77 gemiden oluşan yeni bir liste yayımladı. Listede yer alan gemilerin para cezası, alıkoyma veya el koyma gibi yaptırımlarla karşılaşabileceği bildirildi.

Bu gelişmeler, Hürmüz'deki deniz trafiğinin önümüzdeki dönemde de baskı altında kalabileceğine işaret ediyor.

Dolayısıyla ABD'nin Çin bağlantılı bir gemiye müdahale ettiği yönündeki son iddia, bölgedeki zaten yüksek olan tansiyonu daha da artırabilecek nitelikte. Ancak olayın geminin kimliği, bayrağı, yükü ve saldırının niteliği gibi ayrıntılarının bağımsız kaynaklarla netleşmesi bekleniyor.

Şimdilik kesin olan ise Hürmüz Boğazı'nda ticari deniz taşımacılığının savaş öncesine kıyasla çok ciddi biçimde daraldığı ve bölgedeki her yeni gemi olayının küresel enerji piyasaları tarafından yakından takip ediliyor.

Hürmüz Boğazı’nda gerilim yükseliyor. ABD’nin Çin bağlantılı bir gemiye müdahale ettiği iddiası ve bölgedeki gemi trafiğinin düşüşü dikkat çekiyor.