Gümrüklerde Yeni Dönem: Yapay Zeka ve Mobil X-Ray Sistemleri Geliyor

Ticaret Bakanlığı, gümrüklerde kaçakçılıkla mücadelede teknoloji kullanımını artırıyor. Kara, hava, deniz ve demir yolu gümrük kapılarında denetim kapasitesinin yükseltilmesi amacıyla yeni x-ray cihazları, analiz dedektörleri ve yapay zeka destekli sistemler devreye alınıyor.

Bakanlığın 2026 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu kapsamında yürütülen çalışmalarda, özellikle yerli imkanlarla geliştirilen Milli Tarama Sistemleri Projesi (MİLTAR) teknolojilerinin yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Gümrük kapılarına yeni x-ray sistemleri

Yılın ilk yarısında çeşitli makine, teçhizat ve malzeme alımları gerçekleştirilirken, Habur Gümrük Kapısı'na yarı sabit x-ray, Gürbulak Gümrük Kapısı'na ise binek araç tarama sistemi kuruldu.

Sarp Gümrük Kapısı'nda iki bagaj x-ray sistemi hizmete alınırken, 10 yeni sistemin temini için ihale gerçekleştirildi.

Gürbulak Gümrük Kapısı'nda işletici kuruluş tarafından temin edilen 5 bagaj x-ray sistemi de sahada kullanılmaya başlandı.

Yapay zeka kaçakçılık denetimine destek verecek

Gümrüklerde teknolojik dönüşümün önemli ayaklarından birini yapay zeka destekli yazılım oluşturuyor.

Başta göçmen kaçakçılığı olmak üzere uyuşturucu, silah kaçakçılığı ve eşyanın değiştirilmesi gibi olayların önlenmesi amacıyla kullanılan Gümrüklü Eşya ve Nesne Takip Sistemi (GENTSİS) için yeni bir yazılım geliştirildi.

Sistem, sensörlerden elde edilen verileri analiz ederek ilgili personele daha sağlıklı bilgiler sunacak. Yapay zeka destekli ön analiz sayesinde riskli durumların daha hızlı fark edilmesi amaçlanıyor.

50 bin uyuşturucu test kiti dağıtılacak

Kaçakçılıkla mücadelede uyuşturucu maddelerin tespitine yönelik çalışmalar da genişletiliyor.

Uyuşturucu maddelerin tanı ve tespitinde kullanılmak üzere 50 bin test kitinin ihale süreci tamamlandı. Kitlerin temin edilmesinin ardından Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürlüklerine dağıtılması planlanıyor.

Özellikle kara sınır kapıları, deniz limanları ve havalimanlarında tütün ve tütün mamullerine yönelik kaçakçılıkla mücadele uygulamalarının da artırılması hedefleniyor.

Mobil x-ray sistemleri kurulacak

Yılın ikinci yarısında gümrüklerdeki tarama kapasitesinin daha da artırılması planlanıyor.

MİLTAR kapsamında Kapıkule, Dilucu ve Sarp gümrük kapılarına yarı sabit x-ray tarama sistemlerinin kurulması hedefleniyor.

Habur Gümrük Kapısı'na ise 3 açılı, backscatter olarak adlandırılan mobil x-ışını tarama sistemi kurulması bekleniyor.

700 GENTSİS cihazı alınacak

Gümrüklerde kullanılan teknolojik ekipmanların sayısının da artırılması planlanıyor.

Yıl sonuna kadar yaklaşık 700 GENTSİS cihazının satın alınması bekleniyor. Bunun yanında 3 vücut tarama ve 3 yutucu tespit sistemi için ihalelerin gerçekleştirilerek ihtiyaç duyulan sahalara dağıtım yapılması planlanıyor.

Kaçakçılık yöntemlerine karşı eğitimler artırılacak

Bakanlık, teknolojik yatırımların yanı sıra personelin yeni kaçakçılık yöntemlerine karşı bilgi ve farkındalığını da artırmayı amaçlıyor.

Yasa dışı soğutucu gaz ticaretine ilişkin mevzuat, kontrol yöntemleri ve güncel kaçakçılık rotaları konusunda uygulamalı eğitimler düzenlenmesi planlanıyor.

Kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadele kapsamında 2024 yılında başlatılan eğitim çalışmalarının da yılın ikinci yarısında sürdürülmesi hedefleniyor.

Ticaret Bakanlığının yürüttüğü çalışmalarla gümrük kapılarında hem tarama kapasitesinin hem de teknolojik denetim imkanlarının artırılması amaçlanıyor.