Berlin’de hükümet krizi: Elif Eralp’in başbakanlık hedefi tehlikede

Almanya’nın başkenti Berlin’de eyalet meclisi seçimlerinin ardından hükümet kurma sürecinde yeni bir kriz yaşanıyor. Seçimlerden birinci çıkan Sol Parti’nin, Sosyal Demokrat Parti (SPD) ve Yeşiller ile yürüttüğü koalisyon görüşmeleri askıya alındı. Gelişme, Sol Parti’nin başbakan adayı Elif Eralp’in Berlin eyalet yönetiminin başına geçme hedefini belirsizliğe sürükledi.

Krizin merkezinde, koalisyon görüşmelerinden önce imzalanan antisemitizmle mücadele mutabakatının uygulanmasına ilişkin anlaşmazlık bulunuyor. SPD ve Yeşiller, Sol Parti’nin bu mutabakata bağlılığını yeniden değerlendirmek istediklerini açıklarken, Sol Parti cephesi ise anlaşmanın geçerliliğini koruduğunu savunuyor.

Berlin’de koalisyon görüşmeleri neden durdu?

Berlin’de 20 Eylül 2026’da yapılan eyalet meclisi seçimlerinde Sol Parti yüzde 25,7 oy alarak birinci sırada yer aldı. Seçim sonuçlarının ardından Elif Eralp’in başbakan adayı olduğu Sol Parti, SPD ve Yeşiller ile üçlü bir koalisyon kurmak için temaslara başladı.

Ancak taraflar arasındaki görüşmeler, antisemitizmle mücadele ve Yahudi yaşamının korunmasına ilişkin mutabakat üzerinden yaşanan tartışmalar nedeniyle sekteye uğradı. SPD ve Yeşiller temsilcileri, Sol Parti meclis grubunda alınan kararların daha önce varılan anlaşmayla uyumlu olup olmadığının açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirtti.

İki partinin Berlin eyalet meclisi gruplarının eş başkanları Werner Graf ve Steffen Graf tarafından yapılan ortak açıklamada, ön görüşmelere bu aşamada ara verilmesinin gerekli görüldüğü bildirildi. Açıklamada, Sol Parti’den mutabakatı ne ölçüde benimsediğini ve nasıl uygulamayı planladığını netleştirmesi beklendi.

Böylece Berlin’de yeni hükümetin hangi partilerin katılımıyla kurulacağı sorusu yeniden gündeme geldi. Görüşmelerin ne zaman başlayacağına ilişkin ise kesin bir takvim açıklanmadı.

Tartışmanın merkezinde antisemitizm mutabakatı var

Sol Parti, SPD ve Yeşiller, koalisyon kurma ihtimalini değerlendirmeden önce antisemitizmle mücadele, Yahudi yaşamının korunması ve İsrail’in var olma hakkına ilişkin bir mutabakat üzerinde anlaşmıştı. Söz konusu düzenleme, olası bir koalisyon döneminde Sol Parti saflarında yaşanabilecek antisemitizm vakalarına nasıl yaklaşılacağını da kapsıyor.

Mutabakatın ardından Sol Parti milletvekillerinin, İsrail’deki ve Filistin’deki insanların eşit haklarını ve her iki tarafın da var olma hakkını savunduklarını belirten bir bildiriye imza attığı aktarıldı. Sol Parti Berlin Eyalet Meclis Grubu Eş Başkanı Tobias Schulze, toplantıya katılan 44 milletvekilinin tamamının bildiriyi imzaladığını açıkladı.

Schulze, kamu yayıncısı RBB’ye yaptığı değerlendirmede, SPD ve Yeşiller’in görüşmeleri askıya alma kararına şaşırdığını belirterek, kendileri açısından önceki hafta üzerinde uzlaşılan mutabakatın hâlâ geçerli olduğunu söyledi.

Taraflar arasındaki temel anlaşmazlık, imzalanan metnin varlığından çok, mutabakatın ne ölçüde ve nasıl uygulanacağı konusunda yoğunlaşıyor. Sol Parti yönetimi anlaşmaya bağlılığını vurgularken, SPD ve Yeşiller daha açık bir güvence istiyor.

Almanya Başbakanı Merz’den koalisyona karşı açıklama

Berlin’deki hükümet kurma sürecine Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in açıklamaları da damga vurdu. Merz, SPD ve Yeşiller’e Sol Parti ile koalisyon görüşmelerini sonlandırmaları çağrısında bulundu.

Merz, Sol Parti’nin Berlin’de hükümetin bir parçası olmasına karşı çıktığını belirterek partinin antisemitizm konusundaki yaklaşımına yönelik eleştirilerde bulundu. Başbakan, SPD ve Yeşiller’in Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) ile daha istikrarlı bir hükümet kurabileceğini savundu.

Bu açıklamalar, Berlin’deki eyalet hükümetinin kurulması sürecinin federal siyasetle de bağlantılı bir tartışmaya dönüşmesine yol açtı. Eyalet düzeyindeki koalisyon görüşmeleri yerel siyasi aktörler tarafından yürütülse de federal hükümetin başındaki Merz’in çıkışı, tartışmanın siyasi boyutunu genişletti.

Sol Parti ise federal başbakanın Berlin’deki hükümet kurma görüşmelerine müdahil olmasına tepki gösterdi.

Elif Eralp’ten Merz’in açıklamalarına tepki

Sol Parti Berlin Eyalet Meclis Grubu Eş Başkanı ve başbakan adayı Elif Eralp, Merz’in koalisyon görüşmelerine ilişkin açıklamalarını kabul edilemez bulduğunu ifade etti. Eralp, Berlin’deki hükümetin nasıl kurulacağına ilişkin kararın eyaletteki siyasi süreçler üzerinden şekillenmesi gerektiğini savundu.

Eralp’in başbakanlık hedefi, seçimlerin ardından Sol Parti’nin SPD ve Yeşiller ile bir araya gelerek üçlü koalisyon kurması ihtimaline dayanıyordu. Görüşmelerin askıya alınması ise bu planın önündeki belirsizliği artırdı.

Bununla birlikte, koalisyon temaslarının durdurulması hükümet kurma sürecinin kesin olarak sona erdiği anlamına gelmiyor. Tarafların mutabakat konusunda yeniden uzlaşması hâlinde görüşmelerin sürdürülmesi mümkün. Ancak mevcut aşamada taraflar arasında nasıl bir uzlaşma sağlanacağı netleşmiş değil.

Berlin seçimlerinde Sol Parti birinci olmuştu

20 Eylül’de yapılan Berlin eyalet meclisi seçimlerinde yüzde 25,7 oy oranına ulaşan Sol Parti, yarışın birincisi oldu. Elif Eralp de seçimlerin ardından Berlin’in yönetimini üstlenmek için koalisyon görüşmelerine öncülük etti.

Eralp, 2021’den bu yana Berlin Eyalet Meclisi’nde görev yapıyor ve Sol Parti’nin eyalet meclisi grubunda eş başkanlık görevini yürütüyor. Partinin seçimlerdeki başarısının ardından başbakanlık için öne çıkan isim oldu.

Ancak seçimde birinci sırada yer almak, tek başına hükümeti kurmak için yeterli değil. Berlin’de yönetimin oluşturulabilmesi için eyalet meclisinde gerekli siyasi desteğin sağlanması ve koalisyon ortaklarının uzlaşması gerekiyor. Son gelişmeler, bu sürecin beklenenden daha karmaşık ilerleyebileceğini gösteriyor.

Berlin’de hükümetin geleceği nasıl şekillenecek?

Koalisyon görüşmelerinin askıya alınmasıyla birlikte Berlin’de yeni hükümetin hangi siyasi formülle kurulacağı sorusu öne çıktı. Sol Parti, SPD ve Yeşiller arasında yeniden uzlaşma sağlanıp sağlanamayacağı, Elif Eralp’in başbakanlık hedefi açısından belirleyici olacak.

Tarafların antisemitizmle mücadele konusundaki mutabakatı nasıl yorumlayacağı ve uygulamaya ilişkin hangi güvencelerin verileceği, görüşmelerin yeniden başlayıp başlamayacağını etkileyebilir. SPD ve Yeşiller’in açıklık talebi ile Sol Parti’nin mevcut anlaşmanın geçerli olduğu yönündeki tutumu arasındaki farkın giderilmesi gerekiyor.

Öte yandan Merz’in Sol Parti ile koalisyon kurulmaması yönündeki çağrısı, Berlin’deki siyasi tartışmanın yalnızca eyalet meclisiyle sınırlı kalmadığını ortaya koydu. Önümüzdeki dönemde partilerin atacağı adımlar, hem koalisyon arayışının seyrini hem de Elif Eralp’in Berlin eyalet başbakanlığına ulaşma ihtimalini belirleyecek.

Şimdilik görüşmelerin yeniden başlayacağı tarihe ve olası koalisyonun yapısına ilişkin kesin bir açıklama bulunmuyor. Berlin’de siyasi dengelerin nasıl şekilleneceği, taraflar arasında yürütülecek yeni temaslara bağlı olacak.