ASIRLIK İZLER KAYIT ALTINDA: Bakanlık El Attı, Türk-İslam Mirası Geleceğe Aktarılıyor

Anadolu’nun taşlar üzerine kazınmış asırlık hafızası, yürütülen kapsamlı çalışmalarla modern dijital geleceğe taşınıyor. Geçmişin izlerini bugüne aktaran tarihi miras, Türkiye'nin kültürel zenginliğini gözler önüne seriyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından hayata geçirilen Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları ve Kitabeleri Ulusal Envanter Projesi, tarihi mirası koruma altına almak adına kritik bir eşiği daha geride bıraktı. İlk olarak 2025 yılında sınırlı illerde başlatılan saha çalışmaları, bu yıl itibarıyla 18 ile genişletildi. Bu kapsamlı süreçte bugüne kadar yaklaşık 7 bin eserin titizlikle belgeleme işlemleri tamamlandı.

Taşların Diliyle Yazılan Tarih

Mezar taşları ve kitabeler, sadece birer ölüm tarihi veya isim levhası olarak değerlendirilmiyor. Uzmanlar, bu eserlerin dönemin sosyal yapısından kültürel hayatına, estetik anlayışından inanç dünyasına kadar pek çok bilinmeyene ışık tuttuğunu vurguluyor.

Her bir şahide ve kitabe; dönemin dili, sanatı ve toplumsal kodlarını barındıran benzersiz birer belge niteliği taşıyor. Saha ekipleri, Anadolu'nun dört bir yanındaki bu eserleri yerinde inceleyerek kayıt altına alıyor.

Ortak Dijital Veri Tabanı ve Külliyat Hedefi

Projenin temel amacı, dağınık halde bulunan tarihi verileri tek bir çatı altında toplamak. Elde edilen tüm bilgiler, kurulacak ortak bir ulusal dijital veri tabanında buluşturuluyor.

Eserler; dönem, malzeme, yazı türü ve sanat üslubu gibi kriterlere göre bilimsel süzgeçten geçiriliyor. Uzun vadede ise bu devasa envanterin, araştırmacılara ve akademisyenlere rehberlik edecek kapsamlı bir bilimsel külliyata dönüştürülmesi hedefleniyor.

İlk Yıldan Bugüne Genişleyen Ağ

Projenin ilk saha uygulamaları akademisyenlerin öncülüğünde İstanbul, Tokat, Denizli ve Diyarbakır gibi tarihin izlerini taşıyan merkezlerde gerçekleştirilmişti. Örneğin, Denizli’nin Acıpayam ilçesindeki Alaattin Mahallesi Mezarlığı'nda ve İstanbul’daki Şeyh Mustafa Devati Haziresi'nde yüzlerce şahide tespit edilmişti.

Geçen yıl 4 ilde 859 eserle başlayan belgeleme maratonu, bu yıl 18 ile çıkarılan saha operasyonlarıyla 7 bin rakamına ulaştı. Yıl sonuna kadar devam etmesi planlanan çalışmalarla bu sayının daha da artması bekleniyor.