Araştırma Ortaya Koydu: Türkiye’nin İklim Haritası Değişiyor

Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Murat Türkeş ile İzmir Bakırçay Üniversitesi Araştırma Görevlisi Nami Yurtseven tarafından yürütülen araştırma, Türkiye'de Akdeniz ve yarı kurak iklimlerin hızla genişlediğini, soğuk ve nemli iklim kuşaklarının ise daralarak daha yüksek rakımlara çekildiğini ortaya koydu.

Araştırmada 1961-1990 ile 1991-2020 dönemleri karşılaştırılırken, 2041-2070 ve 2071-2099 yıllarına ilişkin iklim projeksiyonları da Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) emisyon senaryoları doğrultusunda değerlendirildi.

Son 60 yılda Akdeniz iklimi genişledi

Araştırmaya göre Türkiye'de son 60 yılda Akdeniz ve yarı kurak bozkır iklimlerinin kapladığı alanlarda önemli artış yaşandı.

1961-1990 döneminde ülke topraklarının yüzde 28,9'unu kaplayan Akdeniz iklimi, 1991-2020 döneminde yüzde 31,8'e yükseldi.

Yarı kurak bozkır ikliminin kapladığı alan ise yüzde 21,9'dan yüzde 24,2'ye çıktı.

Buna karşılık yazları kurak ve sıcak geçen soğuk iklim kuşağının oranı yüzde 24'ten yüzde 19,3'e geriledi.

Çöl iklimi yayılabilir

Prof. Dr. Murat Türkeş, yüksek emisyon senaryolarında Türkiye'de ilkbaharın daha erken başlayacağını, yaz mevsiminin ise daha uzun süreceğini söyledi.

Araştırmaya göre 2041-2070 ve 2071-2099 dönemlerinde Türkiye'nin yaklaşık yüzde 40-45'lik bölümünün sıcak Akdeniz iklimi, yüzde 30-35'lik kısmının ise yarı kurak step iklimi etkisinde kalması bekleniyor.

Uzmanlar, özellikle orta ve yüksek emisyon senaryolarında çöl ikliminin de bugüne göre daha geniş alanlara yayılabileceği uyarısında bulundu.

İklim kuşakları daha yüksek rakımlara taşınacak

Araştırmada yalnızca iklim alanlarının değil, görüldükleri yükseltinin de değişeceği öngörüldü.

Yüksek emisyon senaryosuna göre 2041-2070 döneminde;

• Akdeniz iklimi ortalama 120 metre,
• Nemli ılıman iklim 220 metre,
• Soğuk iklim kuşakları ise yaklaşık 290 metre

daha yüksek rakımlara taşınacak.

Bu değişimin özellikle dağ ekosistemleri ve orman kuşaklarında önemli etkiler oluşturacağı ifade edildi.

Orman yangını riski kuzeye yayılabilir

Araştırmada, Akdeniz ikliminin kuzeye doğru genişlemesinin yalnızca sıcaklık artışı anlamına gelmediği vurgulandı.

Daha uzun ve sıcak yazlar, düşük nem oranı ve düzensiz ancak şiddetli yağışların orman yangını riskini artıracağı belirtildi.

Bugün ağırlıklı olarak Ege ve Akdeniz'de görülen yüksek yangın riskinin ilerleyen yıllarda Marmara, Batı Karadeniz ve İç Batı Anadolu bölgelerinde de belirgin hale gelebileceği kaydedildi.

Tarım ve su kaynakları baskı altında kalacak

Prof. Dr. Türkeş, iklim değişikliğinin tarım üzerinde de önemli etkiler oluşturacağını söyledi.

Araştırmaya göre Akdeniz ikliminin kuzeye doğru yayılmasıyla birlikte;

• Zeytin,
• Badem,
• İncir,
• Üzüm,
• Antep fıstığı

gibi ürünlerin yetişme alanlarının genişleyebileceği öngörülüyor.

Buna karşılık sulama ihtiyacının artması nedeniyle buğday, arpa, mısır ve şeker pancarında verim kayıpları yaşanabileceği ifade edildi.

Buzullar büyük ölçüde yok olabilir

Araştırmada dikkat çeken bir diğer değerlendirme ise buzullarla ilgili oldu.

2071-2099 döneminde Doğu Karadeniz'in en yüksek kesimleri ile Büyük Ağrı Dağı dışında Türkiye'deki buzulların büyük bölümünün ortadan kalkabileceği belirtildi.

Uzmanlar, kişi başına düşen su miktarındaki azalma, artan sulama ihtiyacı, hidroelektrik üretimindeki olası düşüş ve kentlerde su yönetimine yönelik yeni uyum politikalarının önem kazanacağı uyarısında bulundu.