Çanakkale Savaşları’nın Tıbbi Bilançosu 111 Yıl Sonra Ortaya Çıktı

Çanakkale Savaşları’nın bilinmeyen yönlerine ışık tutan kritik bir belge, aradan geçen 111 yılın ardından gün yüzüne çıkarıldı. 1915 tarihli rapor, cephedeki çatışmaların sadece askeri değil, aynı zamanda insani boyutunu da gözler önüne sererken, savaşın tıbbi bilançosunu tüm çıplaklığıyla ortaya koydu.

Çanakkale Savaşları Enstitüsü tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında ortaya çıkarılan belge, dönemin 3. Kolordu ve Şimal Grubu Başhekimi Ali Rıza tarafından kaleme alındı. İlk kez yayımlanan bu rapor, savaşın en kritik dönemine dair ayrıntılı veriler içeriyor.

41 Bini Aşkın Yaralı Kayıtlara Geçti

Rapora göre, kara muharebelerinin yoğunlaştığı 25 Nisan 1915 ile Kasım ayı sonu arasında yalnızca 3. Kolordu’nun sorumluluk sahasında 41 bin 471 yaralı asker kayıt altına alındı. Bu yaralılardan 2 bin 549’u ise hastanelerde hayatını kaybetti.

Söz konusu veriler, Çanakkale’deki mücadelenin sadece cephede değil, cephe gerisindeki sağlık alanında da büyük bir savaş olarak yaşandığını ortaya koyuyor. Yaralıların büyük bölümü sahra hastanelerine ve çevre bölgelerde kurulan sağlık merkezlerine sevk edildi.

Cephe Gerisinde Büyük Mücadele

Belgede yer alan bilgiler, Osmanlı ordusunun savaş sırasında geniş bir sağlık ağı kurduğunu da gösteriyor. Lapseki, Biga ve Ezine gibi farklı noktalarda kurulan hastanelerle yaralılara müdahale edildiği, ağır vakaların ise deniz yoluyla İstanbul’a sevk edildiği belirtiliyor.

Uzmanlara göre bu durum, dönemin lojistik ve sağlık organizasyonunun sanılandan çok daha sistemli ve güçlü olduğunu ortaya koyuyor.

Savaş Suçu Detayı: “Domdom Kurşunları”

Raporun en dikkat çekici bölümlerinden biri ise savaş sırasında kullanılan mühimmatlara ilişkin detaylar oldu. Uluslararası harp hukukuna aykırı kabul edilen ve çarpma anında genişleyerek ağır hasar bırakan “domdom kurşunları” ile 332 Türk askerinin yaralandığı kaydedildi.

Bu veri, savaşın sertliğini ve kullanılan silahların yarattığı tahribatı çarpıcı şekilde ortaya koyuyor.

Göğüs Göğse Çarpışmaların İzleri

Belgede ayrıca süngü hücumlarına dair veriler de yer aldı. Buna göre 83 askerin göğüs göğse çarpışmalarda ağır yaralandığı ya da şehit düştüğü kayıtlara geçti.

Bu istatistikler, Çanakkale’deki mücadelenin ne denli sert ve yakın mesafede gerçekleştiğini gözler önüne sererken, savaşın insan üzerindeki yıkıcı etkisini de bir kez daha ortaya koyuyor.

Tarih ve Bilim İçin Eşsiz Kaynak

Uzmanlar, ortaya çıkarılan bu belgenin yalnızca askeri tarih açısından değil, istatistik ve tıp tarihi açısından da önemli bir kaynak olduğuna dikkat çekiyor.

Çanakkale Savaşları Enstitüsü yetkilileri ise bu tür belgelerin gün yüzüne çıkarılmasının, savaşın bilinmeyen yönlerinin anlaşılması ve o dönemde verilen mücadelenin doğru şekilde aktarılması açısından büyük önem taşıdığını vurguluyor.